Zelfreflectie: Hét instrument voor persoonlijke groei!

Wil je groeien als persoon en zo meer uit het leven halen? Dan is het raadzaam om gericht te (leren) reflecteren op je eigen gedrag. Je staat dan stil en kijkt zo objectief mogelijk naar wat je doet en gedaan hebt. Om je vervolgens af te vragen of je blij bent met het resultaat. Dit proces noemen we ook wel zelfreflectie. Wat is zelfreflectie nu precies? Bij zelfreflectie ga je op zoek naar jouw patronen, waarden en overtuigingen. Je kijkt zo afstandelijk mogelijk naar je eigen gedrag en vraagt je af of je nog blij bent met wat die persoon doet. Zo ja, ga je lekker door. Echter wanneer dat niet zo is, ontstaat er een wens om te veranderen. Dit komt omdat je jezelf realiseert dat je niet meer blij bent met het gedrag van je spiegelbeeld. Daarom is zelfreflectie voor ons hét instrument voor persoonlijke groei.

Wat mij betreft gaat zelfreflectie dus vooral over terugkijken, evalueren, leren en jezelf blijven ontwikkelen maar ook over confronteren en je kwetsbaar opstellen. Immers het is best spannend en soms ook pijnlijk om naar je eigen handelen te kijken. Omdat je weet dat je daarbij ook vaak tegen je eigen opgebouwde verdedigingsmechanismen aanloopt.

In onderstaande blog vertel ik mijn verhaal en leg uit wat zelfreflectie is. Ga vervolgens in op de valkuilen, geef een set met zelfreflectievragen weg met 10 concrete tips wat je zelf kunt doen om beter te reflecteren. Zelfreflectie is voor mij de sleutel voor persoonlijke groei. Ik zie het ook als een vaardigheid die je kunt leren. Gezien het belang van goede zelfreflectie voor je persoonlijke groei, hebben we een 2 daagse cursus zelfreflectie ontwikkeld. In deze cursus reiken we je een praktische methodiek aan om gericht te reflecteren. Vervolgens leren we je concreet hoe je deze methodiek kan gebruiken om beter te reflecteren zodat je kunt leren van je eigen ervaringen.

Zelfreflectie: bewustwording van je ontwikkelpunten! Een leven lang leren!

Petri Elemans

1. De betekenis van zelfreflectie. Mijn verhaal!

Het begon allemaal zo’n 23 jaar geleden. Ik stond op een kruispunt in mijn leven. Ik was net afgestudeerd, had mijn eerste baan, een relatie en ik begon mijzelf af te vragen …. is dit het nou? Mijn eerste baan was een pittige klus, de lat lag erg hoog. Ik was een groen blaadje dat net kwam kijken en ik was in een voor mij onbekende wereld gestapt. Er werd veel van mij verwacht en de werkomgeving was erg onveilig. Ik ging met mezelf in gesprek en probeerde naar mezelf te kijken.

Achteraf bleek dat zelfreflectie te heten. Zelf reflectie is vanaf een afstand zo objectief mogelijk kijken naar jezelf. Toen ik dat deed kwam ik tot de conclusie dat ik het gevoel had alleen te staan in een voor mij nieuwe wereld. En ik merkte dat de persoon die ik was niet meer paste bij de persoon die ik wilde zijn. Dat was best heftig maar hierdoor kreeg ik de behoefte om mezelf verder te ontwikkelen en uit de beschermde wereld te stappen waar ik als jongste dochter ben opgegroeid. Ook wilde ik me als het spannend werd niet meer verschuilen achter de man waar ik vanaf mijn 18e een serieuze relatie mee had. Dit paste niet meer in mijn leven, ik wilde mijn vleugels uitslaan en verder.

1.1 Bij zelfreflectie hoort keuzes maken en verantwoordelijkheid nemen voor je eigen proces.

De eerste grote stap die ik genomen heb, is het verbreken van mijn relatie. Dit was een pijnlijke beslissing. Toch voelde ik dat dit absoluut nodig was om verder te komen. In de periode die volgde ben ik voor het eerst echt geconfronteerd met mezelf en vroeg me regelmatig af, wie ben ik, wat wil ik en wat kan ik? Grote vragen waar ik niet direct een antwoord op had. Gelukkig kon ik in die periode als ik er alleen niet uitkwam terecht bij enkele goede vrienden en een coach voor de noodzakelijke morele en professionele ondersteuning. Zo’n traject is niet niets.

Waar is zelfreflectie goed voor?

Ik merkte dat zelfreflectie uiteindelijk goed was voor mijn zelfvertrouwen. Mijn bewustwording is in die periode enorm toegenomen. Het meeste dat ik in deze periode heb geleerd is verantwoordelijkheid nemen voor mijn eigen gedrag. Ik werd assertiever en laste regelmatig momenten van bezinning in om te kijken hoe het me af ging. Deze momenten van zelfreflectie hebben er toe geleid dat ik persoonlijk effectiever werd en dat mijn zelfvertrouwen groeide. Achteraf bezien heb ik die vier jaar dat het duurde heel veel geleerd en ben enorm gegroeid.

Echter deze periode was niet altijd leuk, ik kende hoogte- en dieptepunten. Maar als ik nu terug kijk op die periode had ik het zeker niet willen missen. Het heeft mij als mens enorm verrijkt en gebracht waar ik nu sta en daar ben ik blij om. Ook ben ik als mens een stuk authentieker geworden. Ik heb geleerd om keuzes te maken die bij me passen. Terugkijkend was dat de eerste keer dat ik persoonlijk leiderschap toonde. Wil je meer hierover weten lees dan onze bijdrage over persoonlijk leiderschap is keuzes maken.

2. Wat is zelfreflectie?

Wat is zelfreflectie voor mij? Voor mij is zelfreflectie dé motor van persoonlijke groei en een krachtige manier om te leren, te veranderen en daardoor beter te presteren. Door te reflecteren op je gedrag kijk je kritisch terug hoe je iets hebt gedaan en wat je aandeel was in het geheel. Hiermee kijk je gericht of je er wat van kunt leren. Op deze wijze krijg je zicht op wat je doet en wat het effect is. Hiermee kun je bepalen of je het een volgende keer anders kan of wil doen.

Waarom is zelfreflectie belangrijk?

Zelfreflectie is belangrijk omdat je zo bewust investeert in je eigen persoonlijke ontwikkeling. Je neemt de tijd om stil te staan bij wat je doet en wat het je oplevert. Je kijkt als het ware in de spiegel naar je eigen gedrag. Door kritisch te kijken en te reflecteren op jezelf, leer je van je eigen gedrag. Je kijkt wat goed ging en wat nog verbeterd kan worden en maakt zo stappen in je persoonlijke ontwikkeling. Je geeft jezelf tips voor je persoonlijke groei. Kortom het is een gerichte investering in je persoonlijke ontwikkeling.

Zelfreflectie: Hoe doe je dat?

Zelfreflectie nodigt je uit om kritisch naar je eigen gedrag te kijken. Je leert na te denken over en terug te kijken op je eigen mentale en emotionele processen. Om ze zo te begrijpen en te beheersen. Het helpt je om van een afstand te kijken naar je overtuigingen en die opnieuw te beoordelen. Passen die overtuigingen nog bij mij, helpen ze me of vormen ze een hindernis voor mijn eigen persoonlijke ontwikkeling. Zelfreflectie helpt je vooral om jezelf af te vragen wat je écht wil in het leven en wat het is dat je gelukkig maakt.

Wat is zelfreflectie in essentie?

  • De essentie van zelf reflectie is reflecteren op je eigen handelen en dat ze objectief mogelijk met als doel daarvan te willen leren.
  • Door middel van een vastgestelde methodiek neem je hoe je functioneert onder de loep. Hierbij kijk je zowel naar je gedachten, je acties, je gevoelens, en de effecten daarvan.
  • Het toepassen van deze methodiek is een vaardigheid. Een vaardigheid betekent dat je reflecteren op jezelf kunt leren!
  • Door regelmatig te reflecteren op je eigen handelen (en daar ook acties aan te koppelen!) ben je in staat om jezelf te ontwikkelen en je gedrag en prestaties te verbeteren.
  • Wanneer je regelmatig reflecteert op jezelf kun je je eigen persoonlijke ontwikkelpunten bepalen. Kortom je neemt de verantwoordelijkheid voor je persoonlijke groei.
  • Zelf reflectie is een vorm van leren waarbij het gaat over jou en over niemand anders!

Zelfreflexie of zelf reflectie of zelfreflectie. Hoe schrijf je dat?

We merken dat het nog wel eens anders geschreven wordt. Agnes Oostveen van “Ik leer anders”, gespecialiseerd in hoe beelddenkers leren, zou het zo zeggen: “Zelfreflexie zo schrijven zou ook kunnen, echter daar krijg je op school geen punten voor.”

2.1 Wanneer kun je zelfreflectie toepassen?

Bij zelfreflectie denken de meeste mensen in eerste instantie vaak aan terugkijken. Hoe is het geweest en wat kan ik er van leren. Dat is de meest voorkomende vorm. Echter reflecteren kan ook op iets dat in de toekomst gaat spelen of op iets dat in het heden speelt. Dit betekent dat je eigenlijk altijd kunt reflecteren. Er zijn drie tijdstippen waarop je kunt reflecteren.

2.1.1 Vóór een gebeurtenis.

Hierbij je na over hoe je kan – en zal – reageren in een bepaalde situatie in de (nabije) toekomst. Je maakt een plaatje en bedenkt mogelijke situaties en kijkt naar jouw rol daarin. Hoe beter je de situatie kent hoe waardevoller de reflectie kan zijn.

2.1.2 Tijdens een gebeurtenis.

Dit vraagt enige vaardigheid. Je zet in je hoofd de situatie even stil en stijgt boven de situatie uit. Vanuit een ander perspectief kijk je naar de situatie en naar je eigen rol. Deze methodiek kun je toepassen als het niet loopt zoals je wil. Op deze manier kun je helderheid krijgen wat er nu gebeurt om vervolgens jouw gedrag in deze situatie te veranderen.

2.1.3 Ná een gebeurtenis

Dit is de meest voorkomende vorm van zelfreflectie. Hierin heb je de tijd en de rust om zo objectief mogelijk terug te kijken wat er gebeurd is. Zo kun je onderzoeken hoe je het de volgende keer beter kunt doen. Helpend voor mij is dat ik me altijd realiseer dat hoe goed en zuiver ik ook ben Ik het bijna altijd beter kan doen. Ik ben pas klaar als mijn leven er op zit.

2.2 Jong geleerd, oud gedaan!

Dit geldt ook voor zelfreflectie. Dus ouders en leerkrachten die dit lezen, vraag regelmatig aan kinderen waarom ze iets doen of voelen, en wat zij denken dat de effecten ervan zijn. Later zullen ze je dankbaar zijn dat je hen zelfreflectie hebt geleerd. Hier hebben ze hun hele leven wat aan.

3. Wat zijn goede reflectievragen voor zelfreflectie?

Goede reflectievragen dagen je uit om kritisch naar jezelf te kijken én prikkelen je om in actie te komen. Ze inspireren je en geven richting. Daarom is het belangrijk om de juiste vragen aan elkaar te koppelen. Met name is het belangrijk om kritische vragen altijd te koppelen aan een positieve invalshoek. Want daar haal je altijd energie uit. Dus begin altijd met wat al goed gaat en kijk van daaruit wat je zo concreet mogelijk nog beter zou kunnen.

Het gaat te ver om in deze bijdrage alle ins en outs van vragen voor zelfreflectie en met name de verschillende soorten en combinaties te beschrijven. Dus wil je meer weten vraag dan hieronder onze gratis set met vragen met meer uitleg aan. Of kom naar onze cursus zelfreflectie. In onze cursus reiken we je een concrete praktische methodiek aan voor zelfreflectie. Met deze methodiek leer je systematisch, beter en objectiever kijken. Hierdoor weet je eerder wat je zelf kunt doen om de volgende keer een beter resultaat te bereiken.

Vraag onze set met vragen voor zelfreflectie aan!

3.1 Wat voor een soort reflectievragen zijn er?

Goede reflectievragen zijn vaak aan elkaar gekoppeld en volgen elkaar op. Zo is er geen hier en nu, zonder een verleden en verwachtingen voor een toekomst. En zo zijn er niet alleen maar feiten maar spelen gevoelens en behoeften ook altijd een rol. De kern van een goede reflectie is dat je bij het reflecteren pendelt tussen kijken vanaf afstand (gedissocieerd) en kijken vanuit betrokkenheid (geassocieerd). Goede reflectievragen helpen je daarbij.

3.2 Reflectievragen gerelateerd aan tijd.

Dat zijn reflectievragen die betrekking hebben op vroeger, nu en de toekomst. De start is vaak het hier en nu. Van daaruit kijk je vooruit (hoe denk je dat de toekomst er uit gaat zien) en kijkt terug naar het verleden, wat kun je leren van je eerdere ervaringen. Dat kunnen zowel eerdere positieve ervaringen zijn maar ook zaken die je juist niet meer wil.

Dan gaat het om reflectievragen als:

  • Waar sta je nu?
  • Wat heb je eerder gedaan?
  • Wat wil je later bereiken?

3.3 Reflectievragen op Hoofd-, hart- en buikniveau

De ingang voor een goede reflectie is het systematisch beantwoorden van goede reflectievragen. Hoe concreter je de situatie maakt, hoe beter je kunt reflecteren en leren. Bij deze vragen gaat het zówel om wat er precies is gebeurd, als ook wat dat met je doet. Voor een goede reflectie is het echter essentieel dat je eerst alle benodigde informatie ophaalt. Hoe concreter het plaatje, hoe meer je ervan kunt leren. Alleen maar feiten of alleen maar emotie geeft onvoldoende inzicht.

Reflectievragen vormen altijd een setje die samen een compleet plaatje moeten vormen. Dus reflectievragen die alléén op zoek gaan naar de feiten geven onvoldoende input voor een goede zelfreflectie. Maar ook vragen alléén naar het gevoel of de daar onderliggende behoefte doen dat niet. Voor een eenduidig plaatje is het daarom belangrijk dat je zowel objectief vanaf een afstand een ‘plaatje’ maakt, als contact maakt met je gevoel door je af te vragen wat het met je doet. Om je vervolgens af te vragen of dit nu is dat je graag zou willen. De valkuil is dat je te snel op basis van onvoldoende informatie gaat reflecteren. Het gevolg hiervan is dat je op grond van dat onvolledig plaatje foute gevolgtrekkingen maakt en dat is jammer.

3.3.1 Voorbeelden van vragen voor zelfreflectie als het gaat om feiten (Hoofd):

Dat zijn de wie, wat, waar, wanneer en hoe vragen. De kunst is om met die vragen een zo compleet mogelijk, objectief beeld te vormen dat maar voor een uitleg vatbaar is. Maak in je hoofd een zo volledig mogelijk filmpje wat er precies, wanneer gebeurde. Hoe meer details hoe scherper je beeld. Ga op zoek naar de feiten. Maak het zo objectief mogelijk.

3.3.2 Voorbeelden van reflectievragen als het gaat om gevoelens (Hart):

  • Was je geprikkeld of juist blij, opgelucht, verdrietig , etc.
  • Wat voelde je precies en waar in je lijf? Heb je dat gevoel wel eens vaker?
  • Wat deed het met je?

“Het hart ziet vaak helderder dan het verstand” (Boeddha)

3.3.3 Voorbeeld van vragen voor zelfreflectie als het gaat om behoeften (Buik)

  • Wat zou je het allerliefste willen?
  • Welke verlangen/welke behoefte wordt dan ingevuld?

4. Zelfreflectie en je innerlijke criticus

Om goed te kunnen reflecteren is het belangrijk dat je weloverwogen kunt kijken naar wat er speelt. Dat is soms best een hele klus en is meer dan simpelweg de feiten op een rijtje zetten. Immers we zijn als mensen veel complexer dan alleen een optelsom van feiten. Wanneer we gaan reflecteren komt er van alles op gang. We herbeleven in feite de gebeurtenis. Bij de feiten voegen we onze gevoelens en ervaringen en kleuren deze onbewust in hoe we het beleefd hebben. Kortom we geven er ongemerkt onze eigen draai aan en het wordt onze waarheid. In dit proces komt ook onze innerlijke criticus langs.

Wat doet de innerlijke criticus?

De innerlijke criticus geeft commentaar op je eigen gedachten en plopt vooral op als je iets bedenkt dat nieuw en spannend is, zoals zelfreflectie. Hij zegt dan dingen als: “Zou je dat wel doen? Weet je het zeker? Of Kun je dat wel?”, etc.. Je hoort hem trouwens ook als iets niet helemaal goed gaat en dan zegt hij dingen als: “Zie nu wel, dat is niets voor je” of  Waarom zou je dat doen? Je hebt het toch goed.” Kortom het is als je wil reflecteren geen helpend stemmetje.

Negeren van je innerlijke criticus werkt niet!

Echter gewoon doorgaan en er niet naar luisteren is ook lastig. Belangrijk is dat je weet dat je innerlijke criticus regelmatig verschijnt wanneer je bezig bent met zelfreflectie en je persoonlijke ontwikkeling vooral als je iets wilt gaan doen dat nieuw is voor je. Echter laat je hierdoor niet afhouden van wat je wilt doen en realiseer je dat er ook een positieve intentie in zit. Uit ervaring weet ik dat het best lastig is om daar goed mee om te gaan. Wil je tips lees dan ook mijn bijdrage over hoe je je innerlijke criticus tot je bondgenoot kan maken.

5. Zelfreflectie, wat brengt het je?

Het ontwikkelen van een goede mate van zelfreflectie is iets waar je dagelijks moeite voor moet doen. De eerder genoemde vragen voor zelfreflectie kunnen je daarbij helpen. Ik neem iedere dag een paar minuten om terug te kijken op mijn eigen handelen en het effect daarvan. Ik kijk terug, probeer ervan te leren en waak ervoor om uit het oordeel te blijven. Als je dat niet doet, bestaat het gevaar dat je gaat malen.

Wanneer je dat gericht en met aandacht doet, kan je in een korte tijd veel leren. Reflecteren op jezelf maakt je heel bewust van wat je doet. Dit maakt aan de ene kant dat je ook meer kan genieten van je successen, waar je normaal niet zo bij stil staat. Dit motiveert enorm. Aan de andere kant leer je juist ook van de dingen die minder goed gingen.

Door gericht met zelfreflectie bezig te zijn ben je:

  • je ervan bewust dat het leven een continu proces van leren is. Je monitort je persoonlijke ontwikkelpunten en hierdoor weet je hoe je er voor staat. Zodat je elke dag uit kunt groeien tot een beter mens.
  • in staat om een gezonde en nuttige interne dialoog tot stand te brengen waarmee je zowel je sterke punten als je tekortkomingen, fouten, onzekerheden en onbehagen kunt ontdekken.
  • beter in staat om je impulsen te beheersen.
  • bezig met jouw persoonlijke ontwikkelpunten en jouw persoonlijke groei. Je toont persoonlijk leiderschap. Hierdoor zal je persoonlijke effectiviteit omhoog gaan en doe je steeds meer de dingen die bij je passen.
zelfreflectie figuur van water weerspiegelt in het water
zelfreflectie – naar jezelf kijken 360 graden


6. Blokkades voor zelfreflectie.


6.1 Ik vind het te confronterend!

Wees niet bang. Zelfreflectie is gewoon kijken naar jezelf. Niets meer en niets minder en dat terugkijken hoort bij ieder leerproces en feitelijk doen we dat al ons hele leven. Zo hebben we ook lopen en fietsen onder de knie gekregen. Wat deed je, wat was het effect en hoe voelde het? Dat zijn de basisvragen. De volgende vraag is dan wat zou je de volgende keer zelf anders kunnen doen. Deze vragen zijn best gemakkelijk te stellen echter het beantwoorden is soms niet zo eenvoudig. Dit komt omdat het niet leuk is doordat het je confronteert met de dingen die je (nog) niet zo goed kan. Echter zie daar ook de humor van in. Niemand is perfect en net als ieder ander val ook ik nog regelmatig in dezelfde valkuil. Ik probeer mezelf dan niet te veroordelen maar te glimlachen en neem me voor om het de volgende keer beter te doen.

6.2 Ik weet niet precies hoe ik dat moet doen!

Goede zelfreflectie is best complex maar wel te leren. Het gaat er om dat je altijd volgens een vaste methodiek op zoek gaat naar wat je anders zou kunnen doen. Echter dat is wel iets dat je met aandacht moet doen. Niet iedereen kan zo maar vanuit het niets reflecteren op zijn eigen handelen en voor zichzelf systematisch op een rijtje zetten wat er wel/niet goed ging en waarom. Goede zelfreflectie en zeker reflectie op wat complexere zaken is een vaardigheid die je ook met vallen en opstaan verder kan ontwikkelen. Het gaat zowel om het stellen van de juiste vragen, de volgorde van de vragen en het objectief zonder oordeel kijken naar jouw aandeel. Wij hebben inmiddels een eigen methodiek met een stappenplan ontwikkeld die je hiervoor concrete handvatten geeft. Als je hierin geïnteresseerd bent kun je ook eens bij onze cursus zelfreflectie kijken.

6.3 Ik heb geen tijd om te reflecteren!

In ons veelal drukke bestaan slokt de waan van de dag met agenda’s, sociale media, actielijstjes en iedereen die van alles aan ons vraagt ons op. Spontane momenten van bezinning zijn derhalve schaars. Dat betekent dat je ze tegenwoordig zelf in moet plannen, anders komt er van reflecteren op je eigen handelen weinig terecht, al vind je het nog zo belangrijk. Je hebt er simpelweg de rust en ruimte niet voor. Daarom is de tip om er bewust voor te kiezen en op een vast moment van de dag te reflecteren op je dag, je bezigheden, je gedrag en wat dat bij jou én anderen op riep.

Dus plan reflecteren in je agenda! Zet je over je schroom heen en ga er methodisch mee aan de slag. Stel het niet steeds uit want dan kom je niet veel verder en hoe langer het duurt dat je ergens op terug kijkt hoe groter de kans dat je niet alles meer helder voor ogen kan krijgen. Weet dat iedereen persoonlijke ontwikkelpunten heeft en dat niemand perfect is. Als je je hierover heen zet en denkt in termen van leren, zou het je juist kunnen helpen. Probeer er ook de humor van in te zien en realiseer je dat niet alles in een keer lukt. Degenen die persoonlijke groei hoog in het vaandel hebben staan, zullen eerder geneigd zijn zelfreflectie systematisch toe te passen. Wil je dit ook probeer het dan bewust in te bouwen.

7. Zelfreflectie en blinde vlekken.

Blinde vlekken voorkomen dat je ziet wat gezien moet worden! Iedereen heeft blinde vlekken. Een blinde vlek als het gaat om zelfreflectie is dat je op de een of andere wijze jouw aandeel in wat er gebeurt niet helder ziet. Deze blinde vlek zorgt ervoor dat je jouw aandeel niet kunt veranderen en maakt zich vaak kenbaar dat iets zich steeds herhaalt. Het gevolg is dat je steeds in soortgelijke situaties belandt als bijvoorbeeld lastige leidinggevenden of lastig buren of steeds dezelfde soort pech. Kortom de oorzaak ligt altijd buiten jezelf en jij bent steeds slachtoffer van de situatie. Neem dan maar aan dat er sprake is van een blinde vlek.

Het beste dat je dan kan doen is op zoek gaan naar anderen die je hierbij kunnen helpen. Anderen zien, omdat het henzelf niet aangaat, vaak objectiever wat er aan de hand is dan jijzelf. Weet wel dat een blinde vlek vaak een kwetsbaar iets verbergt dat je zelf niet graag ziet. Dus als je hulp vraagt, moet je wel bereid zijn om je kwetsbaar op te stellen. Stel je open en vraag anderen naar jouw aandeel te kijken. Probeer er objectief zonder een oordeel naar te luisteren. Wie weet leer je er van.  Als het je niet lukt kun je ook professionele hulp van een coach inschakelen die met je mee kan kijken.

8. Welke excuses gebruiken we vaak om niet te reflecteren?

Er zijn vier attitudes die zelfreflectie blokkeren. De attitude van: :

8.1. “Ik kan er toch niks aan doen.”

Dit is wat ik ben…“ zo ben ik nu eenmaal” . Deze attitude houdt zich bezig met een realiteit die een illusie is. Ieder mens kan veranderen, jij ook. Hiervoor moet je wel kritisch en eerlijk durven te zijn naar jezelf. De ander is alleen maar de spiegel.

8.2. “Het ligt niet bij mij.”

De attitude dat de fout bij de ander ligt, geeft een doodlopende weg aan. Bij zelfverbetering geldt hetzelfde als bij een andere activiteit, bijvoorbeeld het leren van een taal. Je wordt niet beter wanneer je de fouten van je leraar aanwijst. Ook kun je je leraar zeker niet veranderen. Het enige dat je kunt doen is je eigen gedrag veranderen en ervoor zorgen dat jijzelf de taal beter leert. Het is best moeilijk om eerlijk naar jezelf te zijn. Het is namelijk zoveel makkelijker om anderen de schuld te geven. Echter het is ook makkelijker om jezelf te vergeven dan anderen. Door streng te zijn op jezelf, door goed te kijken wat je goed en fout doet, word je steeds beter. Ook al ga je maar met kleine stapjes vooruit.

“Een ander kun je niet veranderen. Alleen jezelf. Maar als je echt een ander wil veranderen kijk dan in de spiegel. Ga aan de slag met degene die je dan ziet. Dan heb je de meeste kans van slagen.” (N.N.)

8.3. “Het is niet mijn schuld.”

Bij deze attitude ga je er vanuit dat de omstandigheden dit hebben veroorzaakt. Het is vergelijkbaar met het wegkijken van de spiegel. Je denkt niet in de spiegel te hoeven kijken omdat je toch geen controle hebt over je leven. Noem het stom toeval, karma of God. Deze attitude kan gezond zijn, om bijvoorbeeld om te gaan met de grote tragedies in het leven de dood of rampspoed. Het is ongezond wanneer je hierdoor niet meer in beweging komt. Vooral in stresssituaties zijn we snel geneigd om zaken buiten onszelf te leggen. Om deze attitude te doorbreken, kan de cirkel van invloed van Covey helpend zijn. Deze cirkel van invloed geeft aan wat je wel en niet zelf in de hand hebt. De uitdaging is om je vooral te richten op wat je wel in de hand hebt en je daar op te richten. Als je daar je energie in steekt zal je merken dat jouw invloed binnen deze cirkel toeneemt en dat de cirkel ook wat groter wordt.

Twee vrienden waren tegelijkertijd naar Schotland op vakantie geweest. De een had een fantastische vakantie gehad. De ander had flink gebaald door het slechte weer. De laatste was door het slechte weer nauwelijks zijn tent uit geweest. Degene die een fantastische vakantie had gehad vertelde enthousiast over het fijne regenpak dat hij daar had gekocht en over de fijne wandelingen die hij gemaakt had met mooie vergezichten en heldere luchten. De ander bleef mopperen over dat het slechte weer zijn vakantie had vergald.

8.4. “Ik wil er niet over nadenken”.

Deze attitude is vooral gebaseerd op frustratie. Soms zie je het zelf niet wat er aan de hand is en kom je in een soort cirkelredenering terecht. Je krijgt dan het gevoel dat je, hoe goed je je best ook doet, er zelf niet uit kunt komen. Je kan deze impasse overwinnen door tijdelijk aan een ander te vragen om op jou te reflecteren. Dit kan voor, tijdens of na een gebeurtenis zijn. Vraag voor je zelfvertrouwen eerst aan die persoon wat wat je deed,. Maak dat zo feitelijk mogelijk en vraag door. Een ander ziet vaak andere dingen dan jij. Vraag vervolgens wat positief was en wat minder positief was. Leer van beiden! Indien het antwoord is dat je wel wat meer empathisch mag zijn, vraag dan door, en vraag hoe je dat het beste kan doen. Andere mensen kunnen prima dienst doen als spiegel. Zeker door je op je blinde vlekken te wijzen.

Herken je deze blokkades? Het is goed om bekend te zijn met deze vier blokkades want daaruit kun je de wijsheid en kracht krijgen om jezelf te verbeteren. En pas door wijsheid en kracht toe te passen, kom je waar je wil zijn.

9. Tien tips voor zelfreflectie: Wat moet je precies doen?

Wanneer je jezelf wil blijven ontwikkelen is het noodzakelijk dat je regelmatig eens kritisch naar jezelf kijkt. Ben je nog steeds tevreden waar je nu staat?  De onderstaande tips voor zelfreflectie kunnen je daarbij helpen. Het zijn eigenlijk tips voor persoonlijke groei die je handvatten geven om het voortaan anders te gaan doen als het je nog niet bevalt. Zie het regelmatig bewust reflecteren als een avontuur, ga op pad, neem je humor mee als je naar jezelf kijkt. Geniet onderweg ook van de reis. Realiseer je ook dat je sommige dingen wat gemakkelijker onder de knie krijgt dan andere.

Het dansje

Mijn HEEL partner Ad doet op zijn sportavond elke keer een dansje. Als het wat sneller gaat en ingewikkeld wordt, haalt hij voor en achter en links en rechts door elkaar. Waarschijnlijk heeft hij hiervoor geen talent en leert het nooit. Echter hij doet zijn best. Het gaat elke keer ietsjes beter. En de hele groep en hijzelf hebben elke keer weer plezier als hij weer staat te hannesen. Dus wees als je reflecteert zowel kritisch als mild voor jezelf. Accepteer dat je af en toe best wat hardleers bent maar ga gewoon door om uiteindelijk te worden wie je echt wilt zijn. Veel succes met de tips. Mocht je na het lezen van de tips een keer met ons willen sparren over je persoonlijke ontwikkeling maak dan een afspraak voor een gratis coachgesprek.

9.1 Maak tijd voor zelfreflectie en creëer een plaats voor jezelf!

Plan regelmatig tijd vrij voor zelfreflectie. Vind ook een plek waar je ongestoord kunt zijn, waar het stil en vredig is en waar je je op je gemak voelt. Gun jezelf de tijd om in de reflecteer stand te komen en laat je gedachten de vrije loop. De plek kan voor iedereen anders zijn, voor sommigen zal dit een stille kamer zijn en voor anderen betekent dit een wandeling maken door de natuur of door de stad. Ga aan de slag en ervaar hoe vaak en hoe lang voor jou passend is. Sommigen plannen elke maand voor zichzelf een “heimiddag” in. Ik doe het bijna elke dag een paar minuten en soms wat langer. Begin, evalueer, leer en kijk wat bij jou past.

9.2 Kies een concrete situatie uit

Kies een situatie uit die je beter wilt bekijken en waarin jij een belangrijke rol speelde. Dit zou een gesprek kunnen zijn dat je hebt gehad, een actie die je hebt ondernomen of iets dat gebeurd is en waar je eigenlijk niet zo’n fijn gevoel aan over hebt gehouden. Maar dat kan ook iets zijn dat heel goed verlopen is. Want daarvan kun je ook leren.

9.3 Onderzoek wat er gebeurde

Het is best een uitdaging en soms ook heel confronterend om kritisch naar je eigen gedrag te kijken. Het lukt alleen als je echt afstand neemt door jezelf los te maken van de situatie. Bekijk het vanuit de hoek van een derde persoon. Beeld je in dat je vanuit nieuwsgierigheid zonder voorkennis als een buitenaards wezen neerkijkt op wat jij doet in een bepaalde situatie. Haal de situatie zo concreet mogelijk terug en bedenk wat er gebeurde en sta met name stil bij jouw rol in het geheel. Immers anderen kun je niet veranderen. Het gaat om jou. Wat was de situatie? In welke omgeving speelde deze zich af? Wie waren erbij betrokken? Vragen die je kunnen helpen om de situatie weer helder in beeld te krijgen zijn: Wat?, Waar?, Wie?, Wanneer?

Ezelsbruggetje de STAR methode.

STAR staat voor:

  • Situatie, Denk aan vragen als; Waar was het? Wie waren erbij? etc.
  • Taak, Denk aan vragen als: Wat was jouw taak jouw rol in het geheel? Was iedereen daarvan op de hoogte? Wat moest je precies doen?
  • Actie, Denk aan vragen als: Wat deed je precies? Beschrijf dat zo concreet mogelijk wat je deed.
  • Resultaat, Denk aan vragen als; Wat was de uitkomst? Had je die verwacht? Ben je er blij mee? Waarom wel of niet? Etc.

9.4 Kijk naar je gedrag

Kijk nu eens nader naar je eigen gedrag in de situatie. Wat deed je? Wat zei je? Hoe voelde je je daarbij? Wat maakte dat je dat deed en zei je wat je zei? Waarom ben je achteraf, toch niet zo of juist wel, tevreden over hoe iets gegaan is? Als je jezelf deze vragen stelt krijg je vanzelf een dieper inzicht in je sterke en zwakke punten.

Om het systematisch aan te pakken is het handig dat je dingen opschrijft. Noteer je antwoorden zodat je een helder overzicht krijgt. Kijk vooral naar je eigen gedrag. Bedenk dat je alleen alleen jouw aandeel kunt je veranderen. 

9.5 Reflecteer op je gedrag, bepaal wat je werkelijk wil!

Welk gedrag heb je vertoond. Word je daar blij van? Of nog belangrijker welk gedrag zou je liever laten zien? Welk gedrag past het beste bij wie je werkelijk bent? En om nog een laag dieper te gaan; welk gedrag werkt uiteindelijk mee aan een groter, hoger doel dat je zou willen bereiken? Stel jezelf eens de vraag wat je doelen in het leven zijn?

Maak een lijst met je doelen.

Hierbij gaat om zowel doelen op korte termijn als op lange termijn. Het maakt niet uit hoe belachelijk je denkt dat je gedachte is, voeg het toe aan de lijst. Ja, het kan heel moeilijk zijn om chirurg te worden op je 40-ste. Misschien niet haalbaar op een moeiteloze manier, maar niet onmogelijk.

Deze lijst laat voor een groot deel zien wie je bent en waar je ambities liggen en zegt iets over je authenticiteit. Wie wil je werkelijk zijn. Het is tevens een eenvoudige herinnering dat je nog niet helemaal in een rigide routine bent beland. Je bent niet opgehouden met zoeken naar meer. Je leven is nog geen doodlopende weg.

Als je de lijst hebt, bedenk je waarom deze doelen zo belangrijk voor je zijn. En wat doe je al om je doelen te bereiken en ze eigen te maken? Bedenk bij deze oefening wel dat het doelen en wensen moeten zijn die jij kunt beïnvloedden. Het winnen van de loterij hoort daar helaas niet bij.

“Als je niet gefrustreerd wilt blijven, vermijd het dan om dingen te wensen die niet van jou afhankelijk zijn.”

-Epicteto-

9.6 Vervang je ongewenste gedrag door wat je wél wil!

Stel jezelf de situatie in je hoofd eens voor. Bedenk eerst hoe het ging en probeer vervolgens in je hoofd een filmpje af te spelen van hoe je had gewild dat deze situatie ging. Verander hierin niets aan het gedrag van de ander, maar kijk alleen naar je eigen gedrag. Welke mogelijkheden had je om het anders te doen. Oefen dit een aantal keer, zodat je steeds scherper wordt in het herkennen van een bepaalde situatie én dat je steeds beter weet hoe je hier wél op wilt reageren. Je zult verrast zijn van de inzichten die het je oplevert.

Wat ook helpend kan zijn is om de situatie ook eens door te praten met iemand die zowel jou goed kent als zich in kan leven in de situatie. Belangrijk is wel dat je met elkaar afspreekt dat er kritisch naar je gedrag gekeken mag worden. Kijk er samen als buitenstaanders naar. Zonder oordeel. Als je elkaar “spaart” door niet alles te zeggen heeft het niet erg veel zin. Dit samen reflecteren is trouwens ook de kracht van het coachen door een professionele coach.

Het HEEL model

Wanneer je weet wat je anders zou willen doen, is het zaak om ermee aan de slag te gaan. Voor het veranderen van gedrag gebruiken wij vaak het HEELmodel. Zeker bij de eerste twee stappen is het belangrijk om met zelfreflectie aan de slag te gaan. Wat belangrijk hierbij is dat je vaste patronen gaat herkennen en daarmee aan de slag gaat. Veranderen lukt alleen als je de volgende stappen doorloopt.

Het HEELmodel. Een ezelsbruggetje voor zelfreflectie!

Stap 1: Herkennen.

Wees je bewust van wanneer een vergelijkbare situatie zich voor doet. Herken dat en speel daarop in.

Stap 2: Erkennen.

Erken jouw rol in het geheel en wees je er van bewust dat jij door je gedrag daarin een aandeel hebt.

Stap 3: Exploreren.

Onderzoek wat je anders zou kunnen doen. Denk aan dat filmpje. Probeer dat uit en leer daarvan. Ga in ieder geval aan de slag en besef dat je daar invloed op hebt en probeer er ook plezier in te hebben. Veroordeel jezelf niet als het nog niet perfect is. De volgende keer beter.

Stap 4: Loslaten.

Laat het oude gedrag los en zet daar het nieuwe voor in de plaats. Weet dat je vlieguren moet maken en dat ingeslepen gedrag vaak de neiging heeft om terug te komen. Maak met jezelf de afspraak dat je gaat voor het nieuwe omdat dat is wat je graag wil.

HEEL model
HEEL model voor persoonlijke groei Bron: HEELopleidingen

9.7 Onderzoek je overtuigingen

Gedrag komt voort uit overtuigingen die je hebt over jezelf en over de wereld. Overtuigingen zijn persoonlijke waarheden; het hoeven geen feiten te zijn, maar voor jou zijn ze waar. Zo kun je bijvoorbeeld als overtuiging hebben dat je een klungel bent die niks kan, of je bent er juist van overtuigd dat jij de beste bent. Wanneer je ergens van overtuigd bent, denk je dat je het goed hebt of goed doet. Achter elke overtuigingen zit meestal een heel verhaal en diverse aannames. Het is heel goed om je overtuigingen geregeld tegen het licht te houden: Waarom doe ik het, wat vind ik belangrijk?

De kunst is altijd om te achterhalen welke overtuiging onder je gedrag zit. Soms ligt dit heel erg voor de hand, soms moet je er wat dieper over nadenken. Schrijf alles op wat in je opkomt; wegstrepen kan altijd nog.

9.7.1 Helpende en belemmerende overtuigingen.

Er bestaan twee soorten overtuigingen. Belemmerende overtuigingen houden je tegen om écht jezelf te zijn en je kwaliteiten in de wereld te zetten. Helpende overtuigingen wijzen je juist de goede kant op. Echter het valt niet mee om de helpende en belemmerende overtuigingen op een rij te krijgen. Immers we denken in eerste instantie dat al onze overtuigingen helpend zijn. Anders hadden we ze niet. Helaas werkt het zo niet altijd. Check je overtuigingen maar eens en je zult zien dat ze niet allemaal even helpend zijn. Een voorbeeld van een belemmerende overtuiging is bijvoorbeeld ‘Ik ben niet de moeite waard’, een verruimende overtuiging is: ‘Alles is mogelijk’.

Zo daag ik mensen graag uit in coachgesprekken als ze met een overtuiging komen over zichzelf. Klopt dit nog en is het een helpende overtuiging of niet? Alleen die vraag geeft al vaak veel inzicht.

9.7.2 Kloppen je overtuigingen nog?

Overtuigingen zijn voor jou vaste waarden en zijn zoals ze zijn. Echter jij ontwikkelt jezelf. Overtuigingen doe je vaak al heel vroeg in je leven op en kun je heel lang bij je houden. Het is daarom belangrijk om door zelfreflectie regelmatig te checken of jouw overtuigingen nog wel bij je passen. Zijn ze nog steeds helpend voor je. Of kun je ze beter vervangen door andere overtuigingen.

Vraag anderen om te spiegelen!

Om zicht te krijgen wie je bent is het goed om anderen eens te vragen om je te beschrijven. Belangrijk hierbij is wel dat je je realiseert dat je zowel genoeg energie hebt om de vraag te stellen als genoeg energie om het antwoord te horen. Wanneer je dit regelmatig doet zul je bepaalde zaken vaker horen. Als dat wat je hoort je niet aanstaat kun je daarmee aan de slag gaan.

9.7.3 Passen je overtuigingen bij wie je wil zijn?

Als je weet wie je bent of wilt zijn, kun je kijken of je overtuigingen aansluiten bij die identiteit. Als je jezelf als een authentiek persoon ziet, dan past een overtuiging als ‘Ik vind het belangrijk wat anderen van mij vinden’ daar niet zo goed bij. Zie je jezelf als een assertief persoon, dan past een overtuiging als ’ik ben niet de moeite waard’ daar helemaal niet bij.

Kijk voor elke overtuiging die naar voren komt uit je gedrag in hoeverre deze je ontwikkeling in je identiteit ten goede komt, of juist belemmert. Bedenk hierbij in hoeverre een overtuiging nog passend is voor je. Realiseer je ook dat als je ooit besloten hebt dat hard werken loont dat dat op dat moment voor jou nodig is geweest. Misschien is je situatie inmiddels veranderd en is dat hard werken helemaal niet meer nodig, maar kom je het – door je overtuiging en het gedrag dat daaruit voortkomt – wel steeds weer tegen.

Het model van de logische niveaus van Bateson en Dilts

Bateson model logische niveau's
Model van Bateson en Dilts (Geraadpleegd 04112019, Bron: http://robsegers.blogspot.com)

De bovenstaande afbeelding geeft aan dat er een logische relatie is tussen de verschillende niveaus als het gaat om denken en leren. Het uitgangspunt van deze piramide is dat veranderingen op een hoger niveau altijd invloed hebben op het niveau er onder. Dus als je wat wil veranderen aan je gedrag is het goed om eens te kijken naar de overtuigingen die ten grondslag liggen aan dat gedrag.

9.8 Vervang ongewenste overtuigingen

Als je gaat reflecteren kom je vast een aantal overtuigingen tegen die je eigenlijk niet wilt hebben. Als je daar iets aan wilt doen, dan is het belangrijk om deze ideeën te vervangen door gedachtes die je wél wilt hebben. Dus bedenk wat je wél wil geloven en maak je dat eigen. Op deze wijze zijn je hersenen namelijk op onbewust niveau al voorbereid op een soortgelijke situatie. Dit betekent dat ze als die situatie zich voordoet – het ongewenste gedrag gemakkelijker zullen vervangen door het door jou gewenste gedrag.

Een voorbeeld:

Je hebt ja gezegd tegen een collega om iets voor hem te doen. Bij nader inzien wil je dit niet. Je baalt ervan dat je geen ‘nee’ kon zeggen, want je hebt het zelf druk genoeg.

Welke overtuigingen gaan achter dit gedrag schuil?

Achter dit gedrag kunnen verschillende overtuigingen schuilgaan. Denk aan:

  • ‘Mijn werk is minder belangrijk dan dat van mijn collega’
  • ‘Ik ben minder belangrijk dan anderen”
  • of ‘Ik kan geen ‘nee’ zeggen’
  • ‘Ik moet direct antwoord geven’

Sluiten deze overtuigingen aan bij wie je wil zijn?

Door te kijken naar de mate waarin deze overtuigingen aansluiten bij je identiteit, kun je komen tot andere overtuigingen. Denk aan:

  • ‘Ik mag ‘nee’ zeggen’
  • ‘Mijn werk is even belangrijk als dat van mijn collega’
  • ‘Ik mag tijd vragen om ergens over na te denken’
  • ‘Ik ben even belangrijk als anderen’

Let op: zorg ervoor dat er in een gewenste overtuiging geen ontkenning zit. Zeg dus niet ‘Ik hoef niet direct antwoord te geven’, maar ‘Ik mag tijd vragen om ergens over na te denken’.

9.9 Pas je resultaten toe in de praktijk en blijf reflecteren.

Zelfreflectie is de eerste stap. Vervolgens is het belangrijk om hiervan te leren en daarna het geleerde in de praktijk te brengen. Dat betekent: Oefen hiermee en bedenk daarbij dat het niet meteen goed hoeft te gaan. Wat voor mij helpt bij het aanleren van nieuw gedrag is dat ik ergens op terug mag komen en aan kan geven dat ik misschien te kort door de bocht was in mijn reactie en dat ik er nu anders in sta.

Veranderen is een hele klus. Wees daarom mild tegenover jezelf en verwacht niet dat het meteen goed gaat.Bedenk ook dat iedereen en jij dus ook in een ‘culturele en sociale bubbel’ zit. Zowel jij als je omgeving zien hetzelfde en als jij verandert heeft dat ook effect op jouw omgeving. Immers ook voor hen heeft dat gevolgen en ze zullen het altijd spannend vinden als jij ander gedrag gaat vertonen. Vooral als dat gedrag ten nadele is van hen omdat je nu geleerd hebt om vaker ‘nee’ te zeggen.

Oefening baart kunst

Wanneer je regelmatig de tijd neemt om te reflecteren op – lastige – (werk)situaties, zul je merken dan je sneller tot de kern van het probleem kunt komen. Je ziet sneller de patronen waar jezelf in zit en kunt makkelijker ingrijpen. Ook kun je er voor kiezen om met een goede vriend(in) een situatie te analyseren. Zo leer je van elkaar en krijg je waardevolle feedback.

Check regelmatig of alles nog klopt!

Belangrijk is dat je blijft nadenken over wie je bent in elke fase van het leven. Realiseer je dat je verandert en groeit naarmate je ouder wordt, en dat je iemand bent met meerdere lagen. Daarom is het goed om relmatig te checken of de persoon die je bent overeenstemt met degene die je wil zijn, je identiteit. Realiseer je hierbij dat wanneer onze identiteit wordt bedreigd of wanneer we door middel van het reflecteren worden blootgesteld aan pijnlijke informatie over onszelf ons verdedigingsmechanismen wordt geactiveerd. Om verder te komen is het belangrijk dat we ons bewust zijn welk verdedigingsmechanisme actief is. Dit kan ons dat veel waardevolle informatie opleveren over onze diepste angsten, tekortkomingen en behoeften.

9.10  Wees consequent, eerlijk en trap niet in je valkuilen.

Bij HEEL reflecteren wij regelmatig. Van nature ben ik erg leergierig en vind ik dat het altijd beter kan. Dat betekent automatisch dat we als we een training hebben gegeven of na een gesprek altijd reflecteren op hoe het is gegaan. Wat ging goed? Wat kan beter en hoe pak ik het de volgende keer aan? Zo staan we bij HEEL ook aan het einde van het jaar stil en blikken we terug op het afgelopen jaar. Wat is goed gegaan, wat is niet goed verlopen en wat kunnen we daarvan leren?

Met deze bagage kijken we vervolgens vooruit wat we willen bereiken en wat daar voor nodig is. Belangrijk bij zelfreflectie is dat je er de tijd voor neemt en dat je het consequent toe past. Mij helpt het om iedere dag aan het eind van een werkdag te reflecteren in een rustige omgeving en de inzichten op te schrijven. Wanneer je op een vast moment van de dag de tijd neemt om te reflecteren op jezelf en op je bezigheden zul je zien dat je snel kunt groeien als mens.

10. Zelfreflectie is dé motor voor je persoonlijk leiderschap!

Zelfreflectie is het instrument voor persoonlijke groei en persoonlijk leiderschap. Door regelmatig te reflecteren weet je wat je persoonlijke ontwikkelpunten zijn. Door zaken uit te proberen en weer te reflecteren zie je wat er al goed gaat en waar je nog wat kunt ontwikkelen. Ik gebruik bewust deze bewoording want als je de termen van kwaliteitszorg lost laat op jouw persoonlijke ontwikkeling word je daar helemaal niet blij van. Dan heb je het over fouten en verbeterplannen en gaat de energie er helemaal uit. Dus wees zowel kritisch als mild voor jezelf. Kijk hoe het loopt. Waar word je blij van en wat zou je anders willen? Als je dat weet is het belangrijk om persoonlijk leiderschap te tonen en er iets mee te gaan doen. Want van alleen reflecteren zonder actie word je absoluut niet vrolijk.

11. Tot slot. Wat kun je met deze tips?

Ga met zelfreflectie aan de slag!

De tips in dit artikel helpen je om te komen in de leermodus als het gaat om jouw persoonlijke ontwikkeling. Je weet wat je persoonlijke ontwikkelpunten zijn en kunt de voortgang monitoren. Deze tips kun je inzetten om van jezelf een betere versie te maken. Echter dat gaat soms niet zonder slag of stoot en vergt vooral veel aandacht en doorzettingsvermogen. Daarom is het bij dergelijke trajecten ook de kunst om het allemaal niet te zwaar te maken.

Leren is misschien niet altijd even leuk maar het heeft ook leuke kanten en is dé manier om ergens te komen waar je uiteindelijk blij van wordt. Dus als je iets aan je persoonlijke ontwikkeling wil doen maak dan gebruik van de tips en sla met behulp van de vragen aan het reflecteren. Alleen zo kan je jezelf beter maken. Echter wil je een groeisprongen maken als het gaat om zelfreflectie en je een beproefde methodiek eigen maken waarin je zowel leert reflecteren als je blinde vlekken opsporen en ontwijken? Dan is onze onderstaande cursus zelfreflectie waar je alle ins en outs leert misschien wel wat voor je.

Ga aan de slag met je zelfreflectie!

Klik hieronder voor meer informatie en meld je aan voor de cursus!

Indien nodig schakel hulp in!

Echter als je snel echt verder wil omdat je steeds tegen dezelfde patronen aanloopt en daar niet verder mee komt, is het misschien verstandig om een versnelling aan te brengen. Dat kan dan bijvoorbeeld een groeps training persoonlijk leiderschap zijn waar je met anderen leert om o.a. zelfreflectie gericht in te zetten om verder te komen. Daarnaast kan periodieke intervisie met collega’s ook helpend zijn om gericht te reflecteren op je persoonlijke of professionele ontwikkeling.

Ook de deskundigheid van een professional kan je hierbij helpen. Deze kan jou helpen om jezelf de spiegel voor te houden en daarbij gerichte begeleiding te geven hoe je nu verder zou kunnen. Hierdoor maak je eerder grotere stappen in jouw persoonlijke ontwikkeling. Ben je benieuwd wat wij daarin voor jou kunnen betekenen? Neem contact op door ons een mail te sturen of ons te bellen voor een vrijblijvend eerste gratis kennismakingsgesprek. Mijn collega Ad van Heijst en ik helpen je graag.

Petri Elemans

HEEL opleidingen
E. [email protected]
T. 024 – 366 17 65

Wil je een individueel een versnelling in reflecteren?

Meld je aan voor een oriënterend coachgesprek en ontdek wat wij voor je kunnen betekenen.

Geraadpleegde bronnen:

NB: De belangrijkste bron van deze bijdrage is natuurlijk onze achtergrond en ervaring. Wil je daar mee over weten kijk dan op de pagina over ons. Daar geven we aan hoe we werken, vanuit welke uitgangspunten en hoe we onze kennis en ervaring hebben opgedaan.

Jung, Carl (2010). “Memories, dreams, thoughts” New Collection. 
Genie, Daniel (2017). “Triple Focus”. Zeta PocketDyer.
Wayne (2010). “Your wrong areas” DeBolsillo.
Model van Bateson en Dilts (Geraadpleegd op internet 4 november 2019, Bron: http://robsegers.blogspot.com)
http://www.carrieretijger.nl/functioneren/ontwikkelen/jezelf-ontwikkelen/reflectie

Reviews

Goed compleet verhaal

5,0 rating
12 november 2019

Wat een waardevol en goed onderbouwd verhaal. Petje af. Het vergt wel enige tijd om het allemaal te lezen maar ik ben er blij mee en ga aan de slag met de tips.

I.D.V.

Mooie bijdrage met praktische tips

5,0 rating
5 november 2019

Mooi Petri hoe je vanuit jezelf dit verhaal vertelt. Het geeft me inzicht in hoe het werkt en wat je zelf kunt doen aan je persoonlijke groei. Ik ga met je tips aan de slag.

H.V.H.

Laat een review achter

Je mag alleen een sterren-beoordeling achterlaten, maar we vinden het fijn als je jouw beoordeling nader toelicht.