Werkgeluk. Onzin of bittere noodzaak!

Werkgeluk is inmiddels zo ‘hot’ dat er inmiddels ook een week van het werkgeluk is. Daarnaast zijn er diverse organisaties die werkgelukcoaches hebben aangesteld. Het is hun taak om over het werkgeluk van de medewerkers te waken. Maar wat is werkgeluk nu precies? Wat betekent het voor jou en wat kun je zelf doen om plezierig aan het werk te zijn en te blijven? Daarover gaat deze bijdrage.

De werkgelukcoach

De functie van werkgelukcoach geeft een mooi inzicht in wat daar nu onder verstaan wordt. Het is hun taak dat ze het werkgeluk van de medewerkers in de organisatie aan de orde stellen. Dan gaat het zowel om het werkplezier van de individuele werknemer als over beleidsbeslissingen die effect hebben op het werkgeluk van alle medewerkers. De werkgelukscoaches gaan dus met de individuele medewerkers in gesprek, luisteren naar hen en proberen bij problemen samen met hen oplossingen te bedenken. Soms, wanneer nodig, in de rol van intermediair. Daarnaast geven ze op grond van hun kennis en kunde en van wat ze op de werkvloer horen gevraagd en ongevraagd advies aan het management.

Dit alles vinden wij als HEEL een interessante ontwikkeling want dat geeft aan dat werkgeluk inmiddels ook een belangrijk item is voor organisaties. Ook de relatie tussen werkgeluk en ervaren werkdruk wordt gelegd. Als de werkdruk toeneemt zal na verloop van tijd het werkgeluk afnemen en andersom geldt dat ook. Uit diverse arbeidsonderzoeken blijkt dat werkgeluk mensen bindt aan de organisatie, door het feit dat ze met plezier naar hun werk gaan. Daarnaast heeft dat werkplezier effect op het algemene welbevinden en dus ook op de verzuimcijfers. Het mooie is dat er tevens een verband is aangetoond tussen werkgeluk en de kwaliteit van het geleverde werk. Hoe meer plezier mensen hebben op hun werk hoe hoger de geleverde kwaliteit is. In deze bijdrage alle ins en outs van werkgeluk en de aandachtspunten waar je op moet letten. 

Veel leesplezier

Petri Elemans en Ad van Heijst

1. Werkgeluk. De belangrijkste indicatoren!

Wat is nu werkgeluk? Bij alle enquêtes naar werkgeluk komen de volgende indicatoren naar boven als het gaat om werkgeluk. Deze factoren zijn, afhankelijk van wie je bent, van invloed op hoeveel plezier je hebt op je werk. Echter iedereen is verschillend en de ene factor zal van de ene persoon belangrijker zijn dan de andere. Lees ze eens en maak voor jezelf de balans op wat voor jou belangrijk is. Algemeen geldt wel dat hoe meer factoren van toepassing zijn op jouw werk hoe gelukkiger je bent met je werk.

1.1 Het voelt als jouw organisatie.

Je hebt iets met waar jouw organisatie voor staat en bent er trots op dat je daar een bijdrage aan mag leveren. Zo zijn er legio voorbeelden van mensen die graag bij een grote organisatie als Philips, KLM, SHELL of bij een voetbalclub wilde werken omdat ze daar graag bij wilde horen. Zo zijn er legio voorbeelden van mensen die langere tijd bij een organisatie werken en zich daar dan echt onderdeel van voelen. Het werk wordt dan een stukje identiteit en ergens anders naar toe gaan is dan geen optie meer. Dat voelt dan als in de steek laten of als verraad. Het mooie is dat dat geldt voor alle niveaus. Sterker nog veelal is de betrokkenheid met de organisatie, het verloop en het familiegevoel bij de ‘lagere echelons’ vaak nog hoger dan bij de top van de organisatie. 

1.2 Wat je doet is belangrijk voor je.

In je werk doe je taken die voor jou voor die functie belangrijk zijn (ze zijn het belangrijkste onderdeel van je werk en daar gaat de meeste energie in zitten!). Wanneer je iets doet waar je zelf het nut van inziet kost het minder energie dan bij taken waar dit niet het geval is. Iemand die als taak krijgt om iets te organiseren waar hij zelf erg enthousiast over is, staat er heel anders in dan wanneer dat niet zo is. Zo kennen we een verhaal van een docent die bijna overspannen werd toen hij in het kader van het taakbeleid het project Het organiseren van de Kerstviering kreeg toebedeeld. Hij had zelf een gruwelijke hekel aan Kerst en kreeg het niet voor elkaar om daar maar een positieve gedachte over te krijgen. Gelukkig is andersom ook het geval. Dus voor werkgeluk is het essentieel dat je achter hetgene staat dat je doet.  

1.3 Je bent moeiteloos briljant in de meeste dingen die je doet.

De term moeiteloos briljant hebben we geleend van Selma Foeken. Wat ze hiermee bedoelt is dat iedereen wel iets heeft waar hij/zij zelf goed in is zonder dat hij dat zelf vaak door heeft. Een kenmerk van moeiteloos briljant is dat het iets is dat voor jou als bijna vanzelf gaat. Denk hierbij aan kernkwaliteiten als attent zijn, sfeer maken, precies op het juiste moment de juiste vraag stellen, etc. Wanneer we in onze teamtrainingen en in onze coachingstrajecten aan mensen vragen waar ze nu zelf moeiteloos briljant in zijn, vinden ze het lastig om dat te benoemen. Immers het gaat bijna ‘vanzelf’ en kost relatief weinig energie. Sterker nog we merken regelmatig dat wanneer iemand iets doet waar hij/zij goed in is dat het over het algemeen per saldo meer energie oplevert dan het kost. Daarom worden mensen er ook blij van. Helaas is het tegenovergestelde ook waar. 

Wat we in veel van onze trainingen merken is dat de meeste mensen het best moeilijk vinden om te benoemen waar ze zelf goed in zijn of anderen daar feedback op te geven. Veelal gaan dingen waar je goed in bent “vanzelf” en daardoor valt het niet zo op. Daarom is het voor ieders werkplezier aan te raden om eens een keer als team daar met elkaar over te praten en te kijken hoe je als team daar rekening mee kunt houden.

Gezien bovenstaande is het belangrijk dat teams op zoek gaan naar waar ieder teamlid nu bijzonder in is. Als je dat inzichtelijk hebt als team en elkaar daar op aanspreekt zal het werkgeluk van het gehele team toenemen. Dus laat de organisator zoveel mogelijk organiseren, de verbinder, verbinden, de opruimer, opruimen, de spreker de praatjes houden, etc.

Moeiteloos briljant in poetsen!

Zo gaf een van onze cursusdeelnemers een keer aan dat ze het af en toe heerlijk vindt om de keuken in het verpleeghuis schoon te maken en op te ruimen. Zoals ze zelf zei: “Ik word daar rustig en blij van.” Anderen hadden eerder het tegenovergestelde dus in het vervolg wordt daar rekening mee gehouden. We merken ook in onze trainingen dat het vaak heel ongebruikelijk is om elkaar aan te spreken. De reden die hiervoor wordt gegeven is dat je dan vaak heel dichtbij komt hoe iemand is. Dat wordt als erg spannend ervaren omdat het er dan om gaat of je überhaupt gezien wordt door je collega’s. Dit is niet iets dat je een keer op een achternamiddag doet. Belangrijk is dan dat er een open en veilige sfeer is. Echter als het team tijd en ruimte maakt om dit bij elkaar te benoemen gaan zaken weer stromen en neemt het werkplezier aanzienlijk toe.

1.4 Je wordt gezien. Erkenning door je werkomgeving van wie je bent!

Het gaat er hierbij om dat je door je werkomgeving gezien en gewaardeerd wordt. Je omgeving zijn je collega’s, de organisatie en de mensen waar je het voor doet. Erkenning (gezien en serieus genomen worden door anderen) blijkt een van de belangrijkste factoren voor werkplezier. Plezier ontstaat wanneer je het gevoel hebt dat je er voor anderen toe doet en dat je een zinvolle bijdrage levert aan de groep. Belangrijk hierbij is ook dat je ook gezien en gewaardeerd wordt door die groep en dat je samen het idee hebt dat je iets moois en waardevols creëert. Teams waar mensen elkaar regelmatig vertellen of laten zien dat ze blij zijn met elkaar, presteren beter. Ook hebben ze aanzienlijk minder last van ervaren werkdruk. Ook het ziekteverzuim is aantoonbaar lager. Er is collegialiteit, mensen kennen elkaars kwaliteiten, spreken elkaar aan en voelen zich gezamenlijk verantwoordelijk. Dan “stroomt het” en dan lijken zaken vanzelf te gaan en is er aantoonbaar meer plezier in het werk.

Nul procent ziekteverzuim!

Ad heeft ooit het voorrecht gehad om in zo’n team te werken. De betrokkenheid van de teamleden was dermate groot dat iemand zelfs met koorts met plezier kwam werken. Dat slaat dan weer door naar de andere kant en we hebben hem gevraagd om toch maar naar huis te gaan en uit te zieken. Daar ging ons record! Dit voorbeeld geeft wel aan hoe verbonden mensen zich kunnen voelen met de organisatie. Maar ook hoe fijn het voelt om ergens echt bij te horen en te weten dat jouw bijdrage er daadwerkelijk toe doet. Dat is voor een deel ook werkgeluk. 

1.5 Wat van je gevraagd wordt door de organisatie is realistisch. 

Dat betekent dat je de kennis en kunde in huis hebt om dat te doen. En dat de organisatie je faciliteert om je ‘ding’ te kunnen doen. Niets is zo frustrerend als een taak te moeten doen die je niet succesvol kunt volbrengen omdat de randvoorwaarden ontbreken. Zo heeft Ad een tijdje software mogen implementeren. Echter die software was nog volledig in ontwikkeling en het was hierdoor moeilijk om harde afspraken te maken. Hierdoor leek het af en toe wel een ‘Echternachtprocessie’ (telkens twee stappen vooruit en dan weer een stap terug). Dit was voor iedereen heel frustrerend. Hetzelfde geldt voor te weinig tijd hebben om te doen wat je moet doen. Of niet de juiste materialen of niet de kennis en kunde hebben. Kortom er wordt je wat gevraagd dat eigenlijk niet mogelijk is. 

1.6 De inspanning die je verricht is in evenwicht met de ontvangen beloning.

Als het gaat om salaris moet het gevoelsmatig kloppen en dat is best heel subjectief. Bijvoorbeeld momenteel zijn salarissen en vooral verschillen tussen beroepsgroepen hot. Denk aan de steeds genoemde verschillen tussen het bedrijfsleven en het onderwijs en de zorg. Maar ook tussen het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs. Hoe je beloning ziet, is afhankelijk van de mensen in de (werk)omgeving. Een topbankier die geen miljoenen verdient, voelt zich niet gewaardeerd want zijn internationale collega’s verdienen veel meer. Maar hoe zit dat nu precies. Bij beloning gaat het eigenlijk altijd om een gevoel en om gepaste waardering. Mensen vergelijken zich met anderen en willen dan dat het klopt. Als dat het geval is, is het oké. Zo niet ontstaat er een probleem. Salaris heeft vooral een negatief effect als het als te weinig ervaren wordt. Meer salaris heeft blijkens diverse onderzoeken nauwelijks of geen effect op werkgeluk voor langere tijd.

1.7 De organisatie geeft je de mogelijkheden voor je persoonlijke groei.

Deze factor geldt voor veel mensen maar niet altijd voor iedereen op hetzelfde moment. In zijn algemeenheid geldt wel dat mensen het prettig vinden om op een positieve wijze in een veilige omgeving uitgedaagd te worden om nieuwe dingen te leren. Iedereen kent wel de trots die ze gevoeld hebben toen ze voor het eerst een stuk konden fietsen zonder te vallen. Dat gevoel is een heel waardevol gevoel en stimuleert ook het werkgeluk. 

Persoonlijke ontwikkeling is ook blijkens de behoeftepiramide van Maslow een van de fundamentele menselijke waarden. Echter soms hebben mensen het gevoel dat ze op een zeker moment helemaal uitgeleerd zijn. Dat kan bijvoorbeeld door een vervelende ervaring zijn waar ze hun zelfvertrouwen zijn kwijtgeraakt of door vermoeidheid. Soms gaat dat vanzelf over en soms ook niet. Belangrijk is het om te achterhalen wat er achter zit en eventuele belemmeringen weg te nemen zodat mensen weer in staat zijn om frank en vrij te kiezen om al dan niet aandacht te besteden aan hun persoonlijke ontwikkeling. 

Hier twee voorbeelden uit de praktijk.

Jet van 26 is opgeleid als docent lichamelijke oefening en staat sinds 3 jaar voor de klas. Omdat er wat wiskunde uren over waren, kreeg ze de gelegenheid om wiskunde te geven. Dat doet ze met veel plezier. Ze krijgt nu van de school de gelegenheid om ook de onderwijsbevoegdheid wiskunde te halen maar daar heeft ze geen zin in. Ze zegt letterlijk: “Ik heb al genoeg geleerd.”

Godfried van 67 werkt volgend jaar 50 jaar bij de overheid. Hij is als jongste bediende begonnen en is nu senior. Godfried zit in de uitvoering maar heeft zich privé ook altijd geïnteresseerd voor automatisering. Hij ging naar elke cursus die aangeboden werd. Maar liet zich toen hij al 50+ was ook uitgebreid om- en bijscholen om het werk dat hij graag wilde doen te gaan doen. Daarnaast stond hij ook altijd vooraan als er een nieuwe laptop, telefoon of tablet was om te kijken wat er allemaal mogelijk was. Hoewel hij inmiddels veruit de oudste is, is hij degene die zijn team elke keer op sleeptouw neemt als er weer een nieuw systeem geïmplementeerd moet worden. Met zijn enthousiasme en door gericht te instrueren en geduld te hebben sleept hij zijn ‘jongere’ collega’s met veel plezier door de weerstand tegen het nieuwe systeem. 

Dit voorbeeld geeft aan dat de behoeften voor iedereen anders kan zijn. Als het om werkgeluk gaat is het zaak om zoveel mogelijk in te spelen op de behoeftes van de individuele werknemers. Jet wil nu rust en geen uitdagingen meer aangaan en Godfried smult hiervan. Belangrijk is dat er altijd gericht ingespeeld wordt op de behoeftes die er op dat moment zijn. Verwijzend naar bovenstaand voorbeeld het kan goed zijn dat Godfried over 2 jaar is uitgeleerd en dat Jet daar dan om staat te springen.

werkgeluk van een peuter

2. Wat kun je nu met die indicatoren?

Bovenstaande indicatoren zijn aandachtspunten voor werkgeluk. Door gericht naar die indicatoren te kijken, kan je voor jezelf bepalen in hoeverre je huidige baan op dit moment voldoet. Echter hoe je dat beleeft is afhankelijk van wie je bent en waar je op dit moment in je leven staat. Dit is afhankelijk van jouw ambities, verwachtingen en behoeften. Hoe meer je baan voldoet aan je behoeften hoe meer werkgeluk je hebt. Hierdoor is het mogelijk dat een en dezelfde baan voor de een een perfecte baan is terwijl het voor de ander een nietszeggende job is. Immers iedereen waardeert zijn baan op zijn eigen wijze en geeft aan bovenstaande indicatoren een ander gewicht passend bij zijn situatie. Bijvoorbeeld voor de een staat werken bij een organisatie die voor iets staat dat voor hem belangrijk is, voorop. Voor de ander is de sfeer in de organisatie het belangrijkste. 

Het complexe van dit verhaal is dat het geen statisch geheel is. Het belang van de factoren kan in de tijd ook anders worden. Dat kan bijvoorbeeld doordat je ambitie afneemt en je daardoor meer verlangt naar rust dan naar uitdagingen of het tegendeel dat je jezelf verder wil ontwikkelen en de baan vervolgens geen uitdagingen meer heeft. Als dat laatste prioriteit heeft, zal je werkgeluk ook afnemen. 

Een voorbeeld uit de praktijk:

Zo heeft Ad na zijn onderwijsbaan in zekere zin van zijn hobby zijn beroep gemaakt door te  gaan werken bij de Nederlandse Postduivenhouders Organisatie. De belangrijkste reden hiervoor was dat hij graag een bijdrage wilde leveren aan de ambitieuze plannen van het bestuur om de organisatie te reorganiseren en er een professionele organisatie van te maken. Hij wilde zo daadwerkelijk meewerken aan het voortbestaan van de hobby door zijn kennis en kunde over organisatieverandering in te zetten. Daar was toen ruimte voor en daardoor heeft hij dit werk met veel plezier gedaan. Vanzelfsprekend waren de overige genoemde punten ook positief. Echter toen er na een aantal jaren een ander bestuur kwam met een andere koers, veranderde zowel de inhoud als de sfeer op het werk. Hierdoor nam zijn werkgeluk zienderogen af en werd het voor Ad tijd om iets anders te zoeken.  

3. Relatie werkgeluk en privésituatie

Het complexe van werkgeluk is dat het persoons- en situatie gebonden is. Er zijn veel factoren die invloed kunnen hebben op iemands werkplezier. Denk hierbij aan de verwachtingen en ambities die iemand heeft als het over werk gaat maar ook zijn thuissituatie. Met name als het om het laatste gaat, is dat in het verleden vaak niet besproken. De slogan werk en privé moeten gescheiden blijven, is hiervan het uithangbord. Echter daar wordt nu wat genuanceerder over gedacht. 

Immers werkgevers realiseren zich dat iemand naast zijn werkvermogen ook zijn sociale leven binnen brengt. Wanneer het privé niet lekker loopt, heeft het ook vaak direct zijn effect op het werkplezier en andersom geldt hetzelfde. Als mensen lekker in hun vel zitten, gaat het werk gemakkelijker dan wanneer dat niet het geval is. Daarom is het ook altijd goed om daar ook aandacht aan te geven. Door een ongelukkige privésituatie kan het zomaar voorkomen dat iemand werk dat hij al jaren doet ineens niet meer kan uitvoeren. Wees er daarom alert op dat ook de thuissituatie invloed heeft op het werkgeluk. Wanneer je er zelf of met je werkgever niet uitkomt zou je een onafhankelijke coach kunnen raadplegen die jou ondersteunt om weer in balans te komen.

3.1 Voorbeeld uit de praktijk: Daten met de werkgelukcoach!

Zo hebben we een voorbeeld gehoord van een werkgelukcoach die een medewerker die ongelukkig was over zijn privésituatie omdat hij geen relatie had, begeleidde. De medewerker was futloos en de hele dag daarover aan het tobben. Dat straalde hij ook uit en iedereen kon zien dat hij niet happy was. De coach is uiteindelijk met hem in gesprek gegaan. Hieruit bleek dat hij zich alleen voelde en graag een relatie wilde. Uiteindelijk heeft de coach samen met hem een profiel gemaakt voor een datingsite zodat hij kon gaan daten. Het feit dat de coach aandacht voor hem had en hem serieus nam deed hem al veel goed.

Je kunt hier van alles van vinden maar het resultaat was wel dat de betreffende medewerker zich hierdoor gezien voelde door de organisatie. Hierdoor kwam hij weer lekkerder in zijn vel zowel privé als op het werk en zou je kunnen zeggen dat zijn werkgeluk toenam. Dit is misschien een wat extreem voorbeeld maar geeft wel duidelijk aan dat beiden met elkaar verbonden zijn.

3.2 Voorbeeld uit de praktijk: Kies je voor je werk of voor je vrije tijd?

Een ander voorbeeld komt uit de zorg. Hier zorgt een team 24 uur per dag 7 dagen in de week voor een groep bewoners. Er zijn roosters en in een normale situatie weet iedereen waar hij qua werk en privé aan toe is. Echter wanneer er iemand uitvalt, wordt er een beroep op elkaar gedaan en dan loopt ineens werk en privé door elkaar omdat er dan gekozen moet worden. Wel of niet gaan werken. Dan is het vaak best lastig om verantwoorde keuzes te maken die zowel recht doen aan je privésituatie als aan het werk. Wat je ook kiest er is geen optimale keuze. Want je stelt altijd een partij teleur ofwel je collega’s/de bewoners/de leerlingen/klanten ofwel je naasten. 

3.3 De balans

De spagaat waarin je dan zit beïnvloedt op een negatieve wijze je werkgeluk. Kortom er moet een gezonde balans zijn tussen werk en privé. Dit wordt inmiddels ook onderkent door de vakbonden want we zien dat het recht om niet bereikbaar te zijn voor het werk steeds meer ingebracht wordt in de onderhandelingen en inmiddels al in een aantal cao’s is opgenomen. 

4. Werkplezier en persoonlijk leiderschap!

4.1 Toon persoonlijk leiderschap en maak de keuze die voor jou het beste is!

Hoe je werk en werkgeluk ervaart is voor een groot gedeelte ook afhankelijk van je persoonlijke situatie gekoppeld aan je verwachtingen die je hebt van je werk. Deze verwachtingen zijn ook afhankelijk van o.a. de leeftijd. Zo zal een gemiddelde dertiger daar waarschijnlijk anders in staan dan de gemiddelde 55+’ers. Later in deze bijdrage staan we daar nog even bij stil.

Bij werkplezier gaat het ook altijd om persoonlijk leiderschap. Wat doe je zelf als je niet blij bent met je werk? Welke initiatieven neem je en durf je kritisch naar jezelf te kijken en beslissingen te nemen die je werkgeluk positief beïnvloedden? Of leg je als het wat tegen zit dit gelijk neer bij de organisatie. Realiseer je dan wel dat je het uit handen geeft en dat jouw invloed daar maar beperkt is. Bij werkplezier en werkdruk gaat het er altijd om of de combinatie tussen jou en de organisatie nog klopt. Het is daarom goed om jezelf regelmatig de vraag te stellen of je nog op het goede pad zit. Past wat je doet nog bij je en is dat wat je ook wil blijven doen. Door gericht zelfreflectie toe te passen, kun je jezelf hierin sturen. 

4.2 Werkplezier is een goede graadmeter.

Als je nog regelmatig met plezier  naar het werk gaat, is het goed. Let echter wel op dat je nog voldoende uitgedaagd wordt. Naast burn-out wordt er ook gesproken over bore out. Dan krijg je signalen dat je baan je begint te vervelen. Net als een burn-out kost een bore out ook heel veel energie. Kijk je dat merkt is het tijd om eens in de spiegel te kijken en je af te vragen of je nog wel op de juiste positie zit. Wanneer dat niet het geval is, ga het gesprek met je organisatie aan wat je nodig hebt. Misschien is er wat anders mogelijk. Lukt dat niet maak dan je keuze en ga op zoek naar iets anders dat je wel blij maakt. Het doet me verdriet als ik mensen hoor zeggen: “Had ik toen maar dat of dat gedaan. Ik heb daar nog steeds spijt van.” 

“Freddy Mercury van de popgroep Queen zei tegen zijn bandleden toen ze twijfelden of ze wel of niet mee moesten doen aan Live Aid: “Je wil toch niet volgende week wakker worden en dan de rest van je leven spijt hebben dat je niet deelgenomen hebt.”

Ik ben blij dat ik me in mijn eerste baan realiseerde dat de combinatie tussen de HAS en mij toen op dat moment geen goede meer was. Ook blij dat ik toen de stap heb gezet en de HAS vaarwel heb gezegd. Dat ondanks het feit dat de HAS toen een prima werkgever was. Het heeft me uiteindelijk een stuk verder gebracht in mijn persoonlijke ontwikkeling en heel veel werkplezier opgeleverd. 

5. Werkgeluk en teamontwikkeling 

Hoe de organisatie in elkaar zit, wordt vaak ook bepaald door de branche. Zeker voor het onderwijs en voor de zorg geldt dat de overheid door middel van inspecties daar een flinke vinger in de pap heeft. Sommige dingen zijn, zoals ze zijn en iedereen heeft bepaalde dingen te doen. Echter er is altijd wel wat ruimte om daar als organisatie een eigen draai aan te geven. Zeker als het gaat om de keuzes die gemaakt worden als het gaat om het inzetten van de talenten van de medewerkers. Organisaties die “strak” geleid worden vinden vaak gelijke monniken gelijke kappen en dat betekent dat iedereen hetzelfde moet doen ongeacht motivatie en kwaliteiten. Bij andere organisaties wordt bewust gezocht naar ruimte en ‘mogen’ medewerkers vaker dingen doen die goed bij hen passen. Het mooie is dat als dat gebeurt gelijk het werkplezier omhoog gaat. 

Ons pleidooi als je als organisatie gericht wat wil doen met werkplezier is om in het kader van teamontwikkeling naar je mensen te kijken en hun talenten te benutten. Niets is zo leuk om iets te doen waar je moeiteloos briljant in bent. En niets is zo frustrerend om iets te doen waar je helemaal geen talent voor hebt. Dat laatste levert heel veel weerstand en frustratie op en kost veel energie. Dus ga als team met elkaar in gesprek en kijk in hoeverre je bepaalde taken aan kunt laten sluiten bij iemands talenten. Hoe meer er aansluiting is hoe hoger het werkplezier van het team.

werkgeluk klavertje 4

6. Tips voor werkgeluk 

Hieronder nog een drietal tips die jezelf kan doen om je eigen werkplezier te bevorderen.

6.1. Bouw ‘warme contacten op met je collega’s (of maak er in ieder geval het beste van).

In de regel breng je als je in een organisatie werkt meer tijd door met je collega’s dan met je vrienden en familie. Als je dat beseft is het eigenlijk best raar dat sommigen hun collega’s soms al te gemakkelijk beschouwen als een noodzakelijk kwaad. Dat is heel jammer want  fijn contact met je collega’s kan er voor zorgen dat je met veel meer plezier je bed uitkomt. Uit onderzoek van wijlen psycholoog Donald Clifton blijkt dat ‘warme contacten’ met collega’s stabiliteit en sterke sociale banden creëren. Hierdoor voel je je in veel hogere mate betrokken bij je organisatie en wat je doet en wil je daar meer je best voor doen. Dit ‘warme contact’ betekent ook dat je iets voor een collega wil betekenen. Als dat laatste het geval is, zal je, aldus Harvard-professor en expert in gelukspsychologie Shawn Achor, jezelf al gauw dubbel zo tevreden voelen. 

6.2. Zit niet de gehele dag stil of soms bewust wel!

Bewegen

Bewegen is goed voor een mens. Dus doe dat ook op je werk. Of je nu tijdens je lunch naar buiten gaat wandelen of de trap neemt in plaats van de lift, zorg ervoor dat je beweegt tijdens je werk. Langdurig stilzitten is blijkens onderzoeken ongezond. Wie tijdens het werk meer beweegt heeft minder last van ontstekingen, stress, overgewicht, een hogere bloeddruk en een hoger cholesterolgehalte. Daarbij biedt bijvoorbeeld een eenvoudig ommetje tijdens de pauze je de vrijheid van een time-out. Je neemt wat afstand, maakt je hoofd leeg en wie weet krijg je hierdoor nieuwe ideeën of zelfs een geniale inval. Wandelen schijnt een positieve invloed te hebben op creativiteit. 

Mediteren

Ook even bewust stilzitten en een moment nemen om te mediteren is goed voor een mens. Voordelen die aan mediteren worden toegeschreven zijn o.a. een verbeterd geluksgevoel tot meer concentratievermogen, een beter geheugen en meer veerkracht. Daarbij is mediteren ook een hele goede manier om stress te lijf te gaan. Dit komt doordat regelmatig mediteren ervoor zorgt dat de amygdala (het deel van je hersenen dat bepaalt hoe je emotioneel reageert in angstige situaties) blijvend minder snel alarm slaat. Dat scheelt je een hoop onnodige stress. 

6.3. Terugkijken naar je successen en jezelf belonen.

We leven op wanneer we stil staan bij positieve ervaringen en worden verdrietig wanneer we stil staan bij dingen die niet gelukt zijn. Helaas is het voor ons als Nederlanders eerder gebruikelijk dat we stil staan bij wat niet goed gaat dan dat we trots terugkijken naar wat wel goed gaat. Met name meer aandacht geven aan wat wel goed gaat, heeft een positief effect op het werkgeluk. Dus neem daarom dagelijks een moment om de voortgang te erkennen die jij en je teamleden hebben gemaakt. Dit is dé manier om je geluksgevoel een boost te geven. Het zorgt voor zelfvertrouwen. Als het gaat om positieve feedback kun je je dat jezelf ook geven. Hieronder twee praktische tips.

De to do-lijst

Wat ook helpt is het bijhouden en vooral ook afkruisen van een to do-lijst. Geniet van alles dat je afvinkt en beloon jezelf daar ook voor. Door even iets anders te doen waar je vrolijk van wordt. Dat belonen is een extra prikkel. Je krijgt hierdoor extra energie en belonen stimuleert ook je doorzettingsvermogen, je enthousiasme en je trots.  Blijkens onderzoek van William Macey en Benjamin Schneider.

De feel good lijst

Schrijf iedere dag vijf zaken op waar je je goed over voelt. Zorg er ook voor dat je deze lijsten zodanig bewaart dat je ze later gemakkelijk kunt terug lezen. Terug lezen maakt je vrolijk. In het begin is het wat lastig maar als je daar een gewoonte van maakt zal je je, blijkens onderzoek, significant minder zorgen maken. Daarnaast krijg je een positiever blik op de toekomst.

7. Werkdruk en werkgeluk wordt door iedereen anders ervaren!

Zoals hierboven beschreven is werkgeluk ook afhankelijk van de fase waar je in je leven in zit. Als zelfontplooiing een belangrijke indicator voor je is dan zal een uitdagende baan een belangrijke factor voor je werkgeluk zijn. Echter als je aan het eind van je carrière zit en daar niet meer om zit te springen zal je dat anders ervaren. Omdat we tijdens onze communicatie en teamtrainingen en bij het coachen regelmatig mensen spraken die niet meer zo blij waren met hun werk zijn we er eens verder ingedoken. 

7.1 Onderzoek naar 55+’ers en dertigers

Globaal dachten we dat we twee groepen konden onderscheiden waar het werkgeluk onder druk stond. Dat was van de groep dertigers en de groep van 55+’ers. Omdat we graag wilden weten wat er nu precies speelde, besloten we om dat nader te onderzoeken. Voor ons was dit interessant omdat we de uitkomsten konden gebruiken bij onze coachingstrajecten en bij het opzetten van gerichte trainingen voor deze doelgroep. Het doel van ons onderzoek was om te achterhalen wat bij hen precies de problemen waren die de stijgende werkdruk en het teruglopende werkgeluk veroorzaakten. 

Hoe hebben we het aangepakt?

We hebben gericht literatuur- en veldonderzoek gedaan bij deze twee leeftijdsgroepen. We hebben in het kader van het veldonderzoek bij diverse organisaties zowel bij mensen diepte-interviews afgenomen als enquêtes uitgezet. Zo hebben we een representatief beeld gekregen waar mensen in die groepen tegenaan lopen.

7.2 Waar lopen de 55+’ers tegenaan?

Hieronder de belangrijkste uitkomsten van ons onderzoek bij de senioren.

7.2.1 Door veranderingen werkt de automatische piloot niet meer!

Bij 55+’ers kwam met name het steeds veranderende werk naar voren. De automatische pilot werkt niet meer. Er worden nu andere zaken van hen verlangd dan vroeger toen ze met deze baan begonnen en hiervoor moeten ze schakelen. Dat steeds schakelen wordt als vermoeiend ervaren.

7.2.2. Om welke werkzaamheden gaat het?

Deze werkzaamheden worden genoemd.

  • Vooral administratieve taken.
  • Maar ook overleggen met o.a. ouders en collega’s.
  • Ook de druk die op de deadlines staat geeft extra stress.
  • Het geldt vaak ook voor de taken die naast de reguliere taken uitgevoerd moeten worden. Deze komen vaak tussen de werkzaamheden door en dat betekent elke keer weer schakelen en dat vergt met name veel energie. Ook zijn deze taken vaak onvoldoende afgebakend. Hierdoor zijn de wederzijdse verwachtingen niet duidelijk en dat wordt ook als stressvol ervaren.
  • En ook voor het registeren in zich steeds vernieuwende digitale systemen zorgt bij elke aanpassing weer voor extra ervaren werkdruk. De senioren geven aan dat het leren van vaardigheden op dit gebied hen extra energie kost omdat ze niet met deze technologie zijn opgegroeid.
  • Tevens geven veel senioren aan dat hun primaire taak (lesgeven) steeds meer van hen vergt. 

7.2.3 Moeite met omgaan van afnemende vitaliteit.

Daarnaast lopen ze vaak ongemerkt tegen de gevolgen aan van hun afnemende vitaliteit. Uit de literatuur en de praktijk blijkt dat senioren vanaf 55 tot hun pensioen meestal tegen een of meerdere, aan teruglopende vitaliteit gekoppelde, zaken aanlopen. Denk hierbij o.a. aan het teruglopen van het (korte termijn) geheugen, het gezichtsvermogen, het filter van het gehoor zodat andere geluiden harder binnenkomen en het vermogen om zich langdurig te kunnen concentreren. Als je je werk op dezelfde wijze probeert te doen als je altijd hebt gedaan, heeft dat als direct gevolg dat je meer tijd nodig hebt voor dezelfde taken als vroeger. Wanneer je je werkwijze, planning en je verwachtingen niet bij stelt, zorgt dat voor extra stress. Je wordt dan zowel geconfronteerd met je beperking als met het feit dat je regelmatig het gevoel hebt dat je tijd tekort komt.

7.2.4 Wat doet dat met hen?

De meeste 55+’ers gingen op het eind van de dag moe naar huis. Ze geven aan dat ze extra vrije tijd nodig hebben om al het werk gedaan te krijgen. Meer dan de helft had behoefte om eens stil te staan bij hun carrière en vooruit te kijken naar het einde van hun loopbaan. Centraal staat ook het belang dat hun werk nog innam in hun leven en of de organisatie en hun jongere collega’s ‘nog wel zaten te wachten’ op hun kennis en ervaring.

Voor deze groep hebben we de goed beoordeelde training “Fit en in balans je loopbaan voltooien” ontwikkeld. Hierin kijken we naar het nu en naar de toekomst en geven we handvatten hoe om te gaan met de situatie. De doelstelling is dat het werkplezier weer gaat stromen. 

Ben je geïnteresseerd in het onderzoek?

Vul je gegevens in en vraag het rapport aan.

7.3 Waar lopen de dertigers tegenaan?

7.3.1 Spanning tussen  werk en privé.

Bij de “dertigers” wordt de werkdruk veelal gezien in relatie met de andere bezigheden in het privé leven. Denk aan jonge gezinnen waar voor de kinderen in werktijd wat geregeld moet worden. Met name de pieken op het werk zorgen voor veel druk omdat deze direct een groot effect hebben op het privéleven. Niet alleen het regelen maar ook het vragen of anderen wat voor ze willen doen, voelt niet altijd fijn.

7.3.2 Plannen, keuzes maken en aangeven van grenzen.

Maar ook het feit dat het plannen van die werkdrukpieken vaak niet lukt, zorgen in het privéleven voor stress. Er is meestal weinig regelruimte en dat zorgt continu voor spanning. Het aangeven van grenzen en het maken van keuzes zijn voor deze groep belangrijke punten. Dit geldt zowel voor de mannen als de vrouwen. Frappant is dat er nauwelijks onderscheid is tussen mannen en vrouwen. Ook mannen die aan het onderzoek deelnamen gaven aan dat ze moeite hadden met de scheiding werk en privé.

7.3.3 Wanneer is goed, goed genoeg?

Dertigers stellen zichzelf steeds deze vraag: “Wanneer is het werk goed genoeg en kun je met een gerust hart nee zeggen?” Bijzonder is dat ook medewerkers die geen gezin hebben vaak ook tegen hun grenzen aanlopen. Omdat ze het allemaal graag heel goed willen doen. Deze inspanning is vaak ook gerelateerd aan het krijgen van een vaste aanstelling bij die werkgever of in aanmerking komen voor een hogere functieschaal. Omdat ze toch tijd hebben en het werk leuk vinden, blijven ze maar bezig en beschikbaar voor het werk en maken vaak hele lange dagen. Sommigen gaan zelfs met collega’s die in dezelfde positie zitten op vakantie omdat ze zoals ze zeggen geen tijd hebben om buiten hun werk een sociaal leven op te bouwen.

7.3.4 Weinig relaxte 30-ers.

Wij denken dat de problemen waar dertigers mee worstelen gerelateerd zijn aan hun leeftijdsfase. We komen bijna geen relaxte dertigers tegen. De meesten hebben het druk, druk, druk. Dit zowel in hun werk als privé. Ze willen alles, en vliegen hierdoor van hot naar her. Daarom hebben we in het kader van persoonlijke ontwikkeling de training krachtige keuzes als dertiger ontwikkeld waar we praktische handvatten geven hoe hiermee om te gaan. Voor de dertigers die dit lezen een echte aanrader. Een goede investering die zichzelf dubbel en dwars terug verdient.

Ben je geïnteresseerd in het onderzoek?

Vul je gegevens in en vraag het rapport aan.

8. Conclusies en samenvatting Werkgeluk ……

Werkgeluk is misschien wel voor iedereen anders maar de genoemde indicatoren hebben voor iedereen invloed op hun werk. Daarom is het belangrijk om met elkaar hierover in gesprek te gaan en te blijven. Wat verwacht een werknemer van zijn werk en hoe kun je daar als werkgever gericht op inspelen. Wanneer je een match vindt die voor beide partijen bevredigend is zal iedereen hier voordeel van hebben. De werknemer doordat hij met plezier naar zijn werk gaat en de werkgever dat hij een tevreden werknemer heeft die daardoor beter zal presteren. Goed afstemmen van verwachtingen om zo werkgeluk te bevorderen is een win/win situatie. Daarom is het belangrijk dat dit op de agenda komt en blijft en de komst van de werkgelukcoaches zijn in dat opzicht van toegevoegde waarde.

Mocht je naar aanleiding van dit verhaal behoefte hebben om te sparren neem dan contact met ons op.

Reviews

Er zijn nog geen reviews. Laat s.v.p. een review achter.

Laat een review achter

Je mag alleen een sterren-beoordeling achterlaten, maar we vinden het fijn als je jouw beoordeling nader toelicht.