Keuzes maken. Volg jij je hart of je verstand?

De hele dag maken we al dan niet bewust keuzes. Vaak gaat dat keuzes maken bijna vanzelf op de automatische piloot. Als je dan iemand daar mee confronteert zal hij ofwel zeggen dat hij zich daar niet van bewust is ofwel zeggen dat hij dat nu eenmaal altijd zo doet. Dat is maar goed ook want als we steeds stil blijven staan bij elke keuze die we maken komen we nergens. Echter soms doen we dat wel en als het maken van die keuze wat lastiger is, is er sprake van keuzestress. Hoe keuzestress te verminderen kun je in lezen in onze eerdere bijdrage daarover.

Deze bijdrage gaat over hoe je keuzes maakt en we moeten eerlijkheidshalve zeggen dat bij het schrijven en het daarbij horende onderzoek we regelmatig aangenaam verrast waren. Wat een eye-openers als het gaat om hoe we keuzes maken en wat een mooie inzichten heeft het ons opgeleverd. Met name dat willen we met je delen.

Deze bijdrage gaat over wat er allemaal komt kijken bij keuzes maken. Wat kun je beïnvloeden en wat niet en wat werkt wel en wat niet en wat kun je zelf doen om betere keuzes te maken of minder last hebben van de keuzes die je maakt.

Veel leesplezier

Petri Elemans en Ad van Heijst

1. Keuzes maken. De optelsom!

1.1 Keuzes maken moet je leren!

Als klein kind heb je weinig te kiezen. Het enige dat je kunt doen, is je behoefte aan te geven en dan reiken je opvoeders je iets aan. Gaandeweg in onze opvoeding als we wat communicatiever worden reiken onze opvoeders ons soms meerdere mogelijkheden aan en laten ons een keuze maken. Het frappante is nu juist dat we last hebben van de gemaakte keuze als we beseffen wat we níet hebben door die keuze.

Een oud spelprogramma “De Willem Ruisshow” speelde daar feilloos op in door de winnaars zonder voorkennis mogelijkheid 1, 2 of 3 te laten kiezen. Als ze een keuze hadden gemaakt, kregen ze eerst te zien wat ze niet hadden gewonnen en dat leverde mooie emo-tv op. Met name over die reacties werd nog lang gesproken. Met name het aanvaarden dat je bij een keuze zowel iets wel hebt als iets niet is iets dat je moet leren accepteren.

1.2. Keuzes maken. De afweging!

Iedere keuze heeft zijn voor- en zijn nadelen. Wanneer je een keuze maakt weeg je op de een of andere wijze deze voor- en nadelen tegen elkaar af. Uiteindelijk kies je voor de optie die volgens jou op dat moment de beste optie is. Met name het inschatten en wegen van de voor- en nadelen maakt het vaak ingewikkeld. Vooral als het gaat om dingen die moeilijk met elkaar te vergelijken zijn. In haar liedje Algebra wordt door Loeki Knol de moeilijke afweging bij het maken van een keuze tussen twee mannen mooi omschreven. Het is wel een liedje uit de oude doos maar het omschrijft mooi waar het om gaat.

Keuzes maken, afwegingen maken, hoe doe je dat bij mensen?

1.3 Keuzes maken. De twijfel.

Helaas is het proces van keuzes maken niet afgelopen als je de keuze hebt gemaakt. Uit de praktijk blijkt dat hoe lastiger de keuze is hoe meer we geneigd zijn om onszelf te overtuigen dat het daadwerkelijk een goede keuze is. Wat we onbewust doen is onze gemaakte keuze ophemelen door de voordelen van onze keuze zwaarder te wegen. Echter als we na verloop van tijd ofwel een nadeel van onze keuze of een voordeel van de keuze die we niet gekozen hebben tegen komen begint het twijfelen. Dat noemen we ook wel de spijtfase. Op dat moment zouden we het liefste een andere keuze hebben gemaakt. Wil je hier meer over weten lees dan ook onze bijdrage over keuzestress en accepteer dat de spijtfase er ‘gewoon’ bij hoort

1.4 Keuzes maken verstand of gevoel?

Hieronder beschrijven de verschillende manieren hoe we keuzes maken en leggen een link met ons brein. Het interessante is dat Ad door zijn studie en zijn werk met de balanced scorecard er vast van overtuigd was dat het maken van een goede beslissing alleen maar mogelijk was als je objectief in staat was om alle opties rationeel en objectief in kaart te brengen. Meten is weten! Door vervolgens de eerder beschreven geperfectioneerde optelsom waarbij we alle opties overzichtelijk in kaart gebracht zijn toe te passen zou de beste keuze er automatisch uit rollen. Op deze wijze is het mogelijk om objectief de beste beslissing te nemen.

Echter hoe mooi dat ook moge klinken uit diverse wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat het vaak zo niet werkt. Als mens zijn we ook geneigd om andere factoren als bijvoorbeeld ons gevoel mee te nemen bij het maken van een keuze en die maken een keuze vaak zelfs beter. Het interessante is dat uit de publicatie “Hoe mensen keuzes maken” die W.L. Tiemeijer voor de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in 2010 heeft geschreven er veel meer factoren zijn die van invloed zijn op een keuze. Hieronder een bloemlezing. Lees hoe het werkt en gebruik die kennis als je zelf voor een lastige keuze staat.

oude kruideniersweegschaal wikken en wegen

2. Rationeel keuzes maken op basis van de verwachtte opbrengst. 

2.1 Objectief keuzes maken op basis van het expected-utility model (EU-model)

In de management literatuur komen we veelvuldig het EU-model tegen. Dit model gaat er van uit dat het vooral zinvol is om rationele keuzes te maken op basis van de te verwachtte opbrengst. Dat betekent dat je voordat je een keuze maakt eerst van elke beschikbare optie bepaalt wat de uitkomst kan zijn en wat het je oplevert. Vervolgens bepaal je hoe groot de kans is dat deze uitkomst uiteindelijk plaats zal vinden en hoe belangrijk dat voor je is. Als je dat in kaart hebt gebracht bereken je het verwachte nut van elke optie om vervolgens de optie te kiezen die het hoogste scoort. 

Het uitgangspunt hierbij is dat alle mensen bij de meeste beslissingen op de een of andere wijze altijd in zekere zin zo verstandige keuzes maken. Het gaat hier om het objectiveren van beslissingen en het nemen van beslissingen met je hoofd als rationeel wezen. Het uitgangspunt is dat je altijd gaat voor het maximale nut dat een keuze jou of je organisatie kan brengen.

Gouden regel: Meten is weten!

Deze wijze van het nemen van beslissingen heeft veel meetmethodes en meetmodellen in het leven geroepen als bijvoorbeeld de balanced scorecard. Door het systematisch verzamelen en interpreteren van gegevens, is het volgens dit model altijd mogelijk om de perfecte keuze te maken. De basis van deze theorie is dat je weet wat de belangrijke waarden zijn, hoe deze zich onderling verhouden en hoe je het een en ander kunt meten. Dit model kun je zowel gebruiken voor het maken van keuzes als individu als voor keuzes die organisaties moeten maken. 

2.2 Keuzes maken in de Coronatijd voor regeringen

Voor regeringen zijn bijvoorbeeld zowel waarden als gezondheid en economie belangrijke waarden die afgewogen moeten worden. Het hele land helemaal op slot doen, is misschien voor de gezondheid de beste maatregel maar is economisch gezien misschien niet aan te raden. Terwijl gewoon doordraaien weer negatieve gevolgen heeft voor de gezondheid. De uitdaging is nu om aan de hand van parameters die iets zeggen over deze waarden te bepalen wat de beste oplossing is. Het uitgangspunt is steeds dat je parameters bedenkt die een betrouwbare weergave zijn voor je waarden en die meetbaar zijn. Denk bij gezondheid aan het aantal mensen dat zich met Corona verschijnselen meldt bij hun huisarts of de eerstehulpposten, het aantal mensen dat behandeld wordt in een ziekenhuis of op de Intensive Care terecht komt. Voor de economie kun je denken aan het aantal werklozen of de groei- of krimpcijfers van de economie. 

2.3 Individuele keuzes maken

Ook voor individuele keuzes als bijvoorbeeld het kiezen van een hypotheek of de vakantiebestemming is het model te gebruiken. Bij de hypotheek kun je denken aan risico’s, maandlasten, ruimte om andere dingen te doen, werktijd versus vrije tijd, etc. Bij de vakantiebestemming kun je denken aan actief, aantal reisuren, vervoer, reisbestemming (zon, zee, bergen), kosten etc.. Kortom alles dat je kunt bedenken dat een relatie heeft met de te maken keuze.

2.4 De kern van het EU model:

Telkens bepaal je vooraf welke waarden er bij de keuze belangrijk zijn en hoe die waarden zich onderling verhouden. Vervolgens bepaal je per waarde welke parameters daar iets over zeggen en ten slotte hoe je dat zou kunnen meten. Daarna verzamel je de gegevens en berekent vervolgens wat voor jou de beste keuze is. 

Uitgangspunt bij dit model is dat het helpend is omdat je rationeel in staat bent om te bepalen wat voor jou de beste beslissing is. Stiekem zit daar nog een aanname achter en dat is dat als alles te meten is het mogelijk is om de menselijke factor eruit te halen. Zo kunnen we altijd objectief en voorspelbaar de juiste beslissing nemen. Het enige dat we hoeven doen, is bepalen welke waarden belangrijk zijn en deze goed operationaliseren.  

3. De valkuilen bij het maken van keuzes!

Bij het maken van keuzes zijn er 4 valkuilen die ons beoordelingsvermogen negatief beïnvloeden.

3.1 Bij onze keuzes willen we zoveel mogelijk verlies voorkomen. 

Dat is ook de reden dat we zoveel moeite hebben om het oude vertrouwde los te laten en te gaan voor het onbekende. We hebben de neiging om te willen houden wat we hebben omdat we bang zijn voor verlies. Verandering in wat voor een vorm ook roept daarom spanning op. Die spanning wordt ook gevoed door de wijze waarop de keuze wordt omschreven. Afhankelijk waar de nadruk op ligt, wordt het anders geïnterpreteerd. Wanneer mensen mogen kiezen uit twee dezelfde opties waarbij in de ene optie de nadruk ligt op de winst en bij de ander op het verlies dan zullen ze gevoeliger zijn voor het bericht waarin het verlies wordt benadrukt. 

Dit klassieke nu (april 2020) zeer actuele maar verzonnen keuze-experiment onderschrijft dit. 

Voorbeeld: Keuze dilemma: 

Stel je bent minister-president van een land en je bereidt je voor op het uitbreken van een zeldzame Aziatische ziekte. De verwachting is dat deze 1200 mensen zal doden. Er zijn twee opties om de ziekte te bestrijden. Optie A en B die de volgende consequenties hebben. 

Bij het volgen van optie A wordt van 400 mensen het leven gered.

Bij het volgen van optie B is er een kans van 1/3 dat van alle 1200 mensen het leven wordt gered en een kans van 2/3 dat van niemand het leven wordt gered.

Welke behandeling heeft uw voorkeur? 

De meeste mensen blijken te kiezen voor de eerste optie. 

Maar wat nu als we de situatie iets anders presenteren, namelijk als volgt. 

Bij het volgen van behandeling A zullen 800 mensen sterven. 

Bij het volgen van behandeling B is er een kans van 1/3 dat niemand sterft en 2/3 kans dat iedereen sterft. 

Wat is nu je keuze? 

Dit is objectief gezien precies dezelfde keuze. Echter het vreemde is dat nú de meeste mensen blijken te kiezen voor de tweede optie (Tversky en Kahneman 1981).

Hoe is dit mogelijk? De oorzaak zit in de wijze waarop deze wordt gepresenteerd. In het eerste geval ligt de nadruk op het aantal mensen dat gered kan worden, in het tweede geval op het aantal mensen dat zal overlijden. Het blijkt dat mensen over het algemeen een afkeer hebben van verlies. Ze zijn eerder bereid risico te nemen bij het vooruitzicht van negatieve uitkomsten dan bij het vooruitzicht van positieve uitkomsten. Kennelijk is het dus mogelijk de voorkeur van mensen te beïnvloeden door dezelfde keuze anders te presenteren.

3.2 We zijn vooral georiënteerd op het hier en nu.

Het experiment:

Misschien ken je het experiment dat je een kind een lekker stukje snoep geeft. De gaat de kamer uit en zegt dat hij het op mag eten. Echter als hij dat niet doet, krijgt hij als je terugkomt twee lekkernijen. De twijfel bij de kinderen is ontroerend om te zien. Het merendeel van de kinderen zal even wachten om vervolgens eerst te likken om daarna stiekem hapje voor hapje de lekkernij op te eten. Het korte termijn gewin gaat bijna bij alle kinderen automatisch voor de lange termijn.

Het afzien van een directe beloning voor een grotere beloning in de toekomst blijkt voor de meesten onder ons best lastig. Dat is ook de reden dat bijvoorbeeld het verkopen van pensioenen zo lastig is. 

3.3 We zijn erg gevoelig voor de wijze waarop de informatie wordt gepresenteerd.

Als informatie concreet en levendig is, ben je eerder geneigd om ervoor te kiezen dan als deze dat niet is. Eerder hebben we het al gehad over of in de boodschap de nadruk wordt gelegd op winst en verlies. Echter ook de manier waarop de keuze wordt gepresenteerd is zeker van invloed. Hoe concreter en levendiger de keuze hoe eerder je geneigd bent om deze te maken. De reclame industrie weet dat ook en speelt daar feilloos op in door bij de meest onbenullige producten de mooiste plaatjes te presenteren. 

3.4 We hebben niet altijd zin hebben om al de moeite te doen om de “beste” keuze te maken. 

Immers dat is best bewerkelijk en vaak niet de moeite waard. De praktijk leert dat door af te gaan op een simpele vuistregel bijvoorbeeld: “Nooit de duurste en nooit de goedkoopste nemen” er meestal ook een verdedigbare keuze uit komt. Vergeet niet dat vuistregels vaak gevoed en getoetst worden door de dagelijkse praktijk. Als het een paar keer fout gaat, zal de regel ook aangepast worden. Je ziet vaak dat deze vuistregels soms zelfs tot betere keuzes leiden. Vooral als het gaat om beslissingen over zaken waarin de toekomst zeer onzeker is. Denk bijvoorbeeld aan aandelen. Of als de relevante overwegingen niet helemaal onder woorden te brengen zijn. Dan wordt het vaak interpreteren en ontstaat er schijnzekerheid. In dergelijke gevallen kun je misschien beter af gaan op je gevoel. 

man op boomstam boven beek

4. Het brein, het gevoel en keuzes maken!

4.1 Hoe werkt het brein als het gaat over keuzes maken

Over hoe het brein werkt bij keuzes maken zijn verschillende psychologische onderzoeken gedaan. Als je een bloemlezing van al die onderzoeken wil bekijken, is de publicatie van W.L. Tiemeijer “Hoe mensen keuzes maken” (De psychologie van het beslissen), in opdracht gemaakt voor de WRR, een echte aanrader. Hierin staan veel wetenswaardigheden die zeer interessant zijn om te lezen. Wat die publicatie met name laat zien is dat als het gaat om keuzes maken, er vaak veel meer factoren komen kijken dan alleen het objectief op een rijtje zetten van de voors en tegens van een bepaalde keuze. Zoals in het EU-model

4.2 Ons gevoel en keuzes maken!

Een interessant gegeven is dat de neurowetenschapper Damasio in zijn boek Descartes error (1994) laat zien dat emoties zelfs het keuzeproces in positieve zin beïnvloedden. Het frappante is dat uit de “Iowa gambling task, (Bechara en Damasio 2005) blijkt dat bepaalde kennis om de juiste beslissing te nemen vaak eerder aanwezig is dan de bewuste kennis. Nog voordat het op een bewust niveau bekend was gaf het lichaam al eerder alarmsignalen (blijkende uit fysiologische lichaamsreacties) af als de proefpersoon dreigde om verkeerde keuzes te maken. 

Dit experiment geeft aan dat het niet verstandig is om bij het nemen van wijze beslissingen het gevoel niet mee te laten wegen. Sterker nog. Het goede gevoel geeft ons handvatten om de juiste keuzes te kunnen maken. 

Voorbeeld:

Verschillende organisaties zoals het Rijnstate ziekenhuis in Arnhem hebben inmiddels bij bepaalde procedures het gevoel van de professionals al ingebakken. Als een professional over een bepaalde situatie geen goed gevoel heeft, ondanks dat alle onderzoeken en metertjes aangeven dat er niets aan de hand is, kan zij/hij dit melden. Vervolgens wordt gezamenlijk de situatie nog een keer bekeken. Deze intuïtiemethode heeft al veel narigheid voorkomen omdat het buikgevoel van de professionals vaak eerder wist wat er aan de hand was dan de metertjes.

4.3 Wat leidt tot het beste resultaat? Verstand of gevoel?

Hoe je het ook wendt of keert, gevoelens spelen altijd een rol in het keuzeproces. Maar hoe erg is dat eigenlijk? Is het wel zo onverstandig om op je gevoel af te gaan bij beslissingen? Je zou gevoelens bijvoorbeeld ook kunnen zien als een extra stukje informatie dat je mee kunt wegen in het keuzeproces. Sterker nog je zou er ook voor kunnen kiezen om je gevoel de uiteindelijke doorslag te laten geven bij je keuzes. 

Is het verstandig om op je gevoel af te gaan?

De vraag die blijft staan is in hoeverre is het verstandig op je gevoel af te gaan bij beslissingen. Of kun je beter een zo objectief mogelijke beslissing nemen. Door alle voor- en nadelen zorgvuldig in kaart te brengen en tegen elkaar afwegen? Uit diverse onderzoeken o.a. van Wilson en Schooler (1991) bleek dat het ontleden van een keuze niet altijd leidt tot een betere keuze. De optelsom dekt niet altijd de lading. Zo kan het voorkomen dat de wijn die 93 punten krijgt van bepaalde experts door onderdelen op te tellen niet overeenkomt met de beoordeling van experts die alleen maar proeven. Deze laatste groep geeft slechts 91,5 punten. 

Anecdote: Een Amerikaanse economie-professor twijfelde of hij moest ingaan op het aanbod om bij een concurrerende universiteit te gaan werken. Hij twijfelde en kon maar geen besluit nemen. Toen hij dit vertelde aan een bevriende collega, had deze wel goede raad: “Just maximize your expected utility – you always write about doing this.”  Geërgerd riep de professor uit: “Come on, this is serious!” (Gigerenzer 2007)

Hoe weeg je gevoel mee bij het maken keuzes?

Het is lastig als het om gevoelsmatige kwesties gaat om daar echt passende benamingen voor te geven. Ook het vervolgens meetbaar maken van dat gevoel is nog een hele klus. De vraag is of dat lukt en of je alles wat relevant is ook benoemd hebt. Als je iets essentieels niet onder woorden kunt brengen of meetbaar kunt maken kun je het niet meenemen. Hierdoor bestaat het gevaar dat je je uitsluitend richt op de onderdelen die je wel hebt kunnen benoemen. Daardoor kan het voor komen dat de zwaarst wegende argumenten niet meegenomen worden. Doordat het moeilijk is om daar woorden aan te geven. Het gevolg hiervan is dat de aandacht verschuift. Hierdoor worden aspecten waar geen woorden voor gevonden worden buiten beschouwing blijven. Het gevolg is dat we onszelf misleiden omdat de uitkomst van het rekensommetje net niet de lading dekt. 

Voor meer rationale keuzes denk aan bijvoorbeeld een hypotheek geldt dat een stuk minder. Sterker nog ik heb mijn gevoel een keer mee laten beslissen bij de aanschaf van een hypotheek. Nu kan ik achteraf precies berekenen hoeveel me dat extra heeft gekost.

4.4 De kracht van ‘er een nachtje over slapen’! 

Volgens de Nederlandse sociaalpsycholoog Dijksterhuis is het bij ingewikkelde keuzes raadzaam om zowel je verstand als je gevoel te gebruiken. Eerst verzamel je alle relevante informatie om je vervolgens goed te verdiepen in de kwestie. Vervolgens adviseert hij om niet meteen de knoop door te hakken maar even afstand te nemen. Dit doe je door de aandacht op iets anders te richten of zelfs een nachtje er over te slapen. Als je dat doet, kan de informatie bezinken. Ikzelf weet uit eigen ervaring dat afstand nemen door er een nachtje over te slapen ook ruimte in het hoofd geeft. Dat leidt vaak tot betere inzichten en uiteindelijk tot een betere keuze. 

Dit wordt ook aangetoond in een onderzoek (Dijksterhuis 2007). Hieruit blijkt dat mensen die op deze manier kiezen, daadwerkelijk betere besluiten nemen dan degenen die meteen de knoop doorhakken. In dit onderzoek gaat het over grote beslissingen, bijvoorbeeld het kopen van een huis. 

5. Samenvatting en conclusies

Keuzes maken en streven naar perfectie is onmogelijk en tegelijkertijd een slechte combinatie. Het is en blijft lastig om altijd de juiste beslissing te nemen. Sterker nog misschien moet je dat ook niet willen. Immers het objectiveren van onze beslissingen blijkt best heel lastig. Zeker omdat het bijna nooit mogelijk is om alle factoren goed te wegen. Ook ons brein is niet zo objectief als we graag zouden willen. Toch geeft dat onderzoek ook een bepaald gevoel. Dat is waardevolle informatie die we misschien wel niet kunnen verklaren maar waar het wel goed is om naar te luisteren.

Hieronder op een rij de belangrijkste aandachtspunten bij het nemen van beslissingen.

  1. Zoveel mogelijk meetbaar maken van de voor- en nadelen van een keuze kan je helpen om een betere afweging te maken. Belangrijk daarbij is wel dat de belangrijkste factoren vrij gemakkelijk te meten zijn. Denk aan een keuze als de kortste afstand, de laagste maandkosten etc. kun je daar best gebruik van maken. Alleen door het in kaart brengen van alle mogelijkheden zal je een betere beslissing nemen.
  2. Weet dat wanneer het je niet lukt om alle factoren in beeld te brengen het toch niet verkeerd is om dat te proberen. Immers door dat te doen krijg je er een gevoel bij. Durf in dat soort situaties ook te vertrouwen op je gevoel en intuïtie. Besef dat je onbewust vaak meer weet dan je zelf denkt.
  3. Wanneer je niet kiest volgens het EU-model, maar volstaat met eenvoudige vuistregels en afgaat op je gevoel dat dat niet altijd leidt tot een slechtere keuze. Sterker nog, soms is dat juist de weg om de optie te kiezen die het beste bij je aansluit.
  4. Wees alert op onze valkuilen. Zoals gevoelig voor verlies, voorkeur voor het hier en nu, gevoelig voor wervende presentatie en geen zin hebben om iets uit te zoeken. Als we daar in vallen zullen we eerder geneigd zijn om geen goede beslissing te nemen. Weet dat het zo werkt en probeer er uit te blijven.
  5.  Put troost uit het eerder aangehaald onderzoek van Tiemeijer “Hoe mensen keuzes maken” . Weet dat je, hoe graag je dat ook wilt, toch vaak niet in staat bent om altijd onafhankelijk en rationeel beslissingen te nemen. Je wordt wat je gedrag betreft continu onbewust beïnvloed door prikkels uit je omgeving. Vooral als je moe bent heb je vaak geen zin om elke keer weer alles goed uit te zoeken. Je hebt dan de neiging om met de stroom mee te gaan. Weet dat en stel het maken van belangrijke keuzes uit als je moe bent. En voor de andere keuzes vertrouw op je gevoel.
  6. Probeer te achterhalen wat je werkelijk wil. Kijk daarvoor ook eens naar onze interactieve online training persoonlijk leiderschap. Een laagdrempelige wijze om er achter te komen wat je werkelijk wil.

We hopen dat we je met onze bijdrage wat meer inzicht hebt gekregen in het maken van keuzes. Wil je naar aanleiding van deze bijdrage een keer sparren met ons voor mogelijke coaching of een training? Neem dan contact met ons op.

Bronnen: 

Deze bijdrage is gebaseerd op onze eigen ervaringen bij het maken van keuzes. Aangevuld met wat daarover in onze diverse opleidingen is voorbij gekomen. Daarnaast hebben we met veel interesse het rapport van Will Tiemeijer “Hoe mensen keuzes maken” van 07-02-2010 gelezen. Dit heeft hij in opdracht van de WRR geschreven. Dit is overzicht van wetenschappelijk onderzoek over het maken van keuzes met diverse aansprekende voorbeelden. Een echte aanrader als je de diepte in wil en wil ervaren hoe fascinerend de menselijke geest is.

Reviews

Er zijn nog geen reviews. Laat s.v.p. een review achter.

Laat een review achter

Je mag alleen een sterren-beoordeling achterlaten, maar we vinden het fijn als je jouw beoordeling nader toelicht.