Opkomen voor jezelf. Wees assertief!

Opkomen voor jezelf is een vaardigheid die niet voor iedereen een vanzelfsprekendheid is. Of je goed voor jezelf op kunt komen, heeft in eerste instantie vooral te maken met wat je in je leven al hebt mee gekregen. Welke voorbeelden heb je gezien in je omgeving? Maar heeft overigens ook te maken met je karakter en wie je bent. Toch weet ik uit ervaring dat het een vaardigheid is die je ook kunt leren en dat wil ik met je delen. Daarom geef ik in dit blog ook enkele gratis oefeningen weg.

Zorgen voor anderen, bijt vaak opkomen voor jezelf!

In onze teamtrainingen, waar we vooral met vrouwenteams uit de zorg werken, komen we soms hele schrijnende situaties tegen. Zorgen voor een ander is iets dat ze heel goed kunnen en met veel liefde en plezier doen. Echter zorgen voor zichzelf daarentegen en aangeven waar hún grens ligt, is voor de meesten best heel lastig. Dit blog gaat in eerste instantie over hoe je als vrouw op een goede manier op kunt komen voor jezelf. Echter ik weet dat het voor mannen ook soms best lastig is. Dus schroom als man niet om ook verder te lezen. Ook veel mannen vinden het lastig om voor zichzelf op te komen.

Voor wie is dit blog over opkomen voor jezelf?

Lees vooral verder als jij jezelf herkent in dat je bang bent voor kritiek en tobt over wat anderen wel niet van je vinden. Maar ook als je dubt over wat je wél of niet kan zeggen of hoe hetgeen je zegt bij de ander overkomt. In dit blog zal je jezelf herkennen in de vele praktijkvoorbeelden. Daarnaast reik ik je handvatten aan hoe je het anders kunt doen. En mocht je na het lezen van dit blog behoefte hebben aan ondersteuning, kijk dan of bijvoorbeeld de training ‘Zelfvertrouwen! Stijg uit boven jezelf’ iets voor je is. Of maak een afspraak voor een oriënterend coachgesprek.

Ik wens je veel leesplezier en gun je dat je na het lezen van dit blog beter kan opkomen voor jezelf.

Petri Elemans

Opkomen voor jezelf is goed voor jou én je omgeving

Opkomen voor jezelf is niet iets waar alleen vrouwen behoefte aan hebben. Zeker ook mannen kunnen hier hun voordeel mee doen. Al merk ik wel dat de mannen in mijn directe omgeving heel goed voor zichzelf op kunnen komen. Maar misschien ligt dat ook wel een beetje aan mij.

Ik ben er van overtuigd dat iedereen er baat bij heeft als iedereen goed voor zichzelf zorgt. Dan zijn er geen gekrenkte gevoelens en gevoelens van onmacht. Daarnaast is het voor alle partijen een stuk eenvoudiger als iedereen, wel met respect voor de ander, gewoon zegt wat zij of hij graag wil. Dan wordt er minder ingevuld voor een ander en is de communicatie een stuk eenvoudiger. Echter zo ver is het helaas nog niet en er zijn helaas veel mensen die moeite hebben om op een goede manier voor zichzelf op te komen.

Voor vrouwen is opkomen voor jezelf wat lastiger

Omdat wij van HEEL veel werken met vrouwenteams heb ik er voor gekozen om me in dit blog vooral op deze doelgroep te richten. In onze teamtrainingen komen wij regelmatig hele moedige vrouwen tegen met hart voor hun cliënten waar ze voor door het vuur gaan. Echter als het aankomt om voor zichzelf te zorgen en hun grenzen daarin aan te geven is er nog heel wat winst te behalen. Vaak geven deze vrouwen trouwens aan dat ze dat best moeilijk vinden om op te komen voor zichzelf. Ze hebben nu het gevoel dat ze vaak geleefd worden door wat er om hen heen gebeurt zonder dat ze daar zelf veel in te brengen of te kiezen hebben. Hun wens is om meer voor zichzelf op te komen zodat ze weer baas worden over hun eigen leven.

Wil jij leren beter op te komen voor jezelf?

Ontvang 3 waardevolle oefeningen geheel GRATIS. Laat je e-mail adres achter bij onderstaande button.

Opkomen voor jezelf. Wanneer speelt dat?

Of je op kunt komen voor jezelf of assertief kunt zijn, kan per situatie verschillen. Dus in de ene situatie lukt het je beter dan in de andere. Het maakt voor je waarschijnlijk uit of je in situaties met vreemden bent, situaties met je vrienden, thuis of op je werk. De uitdaging is om te leren van de situaties waar het wat beter gaat. Daarom is het handig om inzicht te hebben in wat je wel en niet doet in welke situatie. Om vervolgens te bedenken in welke situaties je graag anders zou willen optreden.

Opkomen voor jezelf? Wat concrete situaties.

De situaties:

  • Je hebt het vermoeden dat je bij de groenteboer rotte appels hebt gekregen? Houd je jezelf in, maak je er een scene van of ga je het gesprek aan en spreek je je vermoeden uit?
  • Hoe reageer je op rechtvaardige kritiek van een collega? Voel je je aangevallen? Ontken je dat je iets verkeerds hebt gedaan? Schuif je de schuld bij je collega in de schoenen? Of val je heftig uit tegen je collega?
  • Wat doe jij als je met een vriend afspreekt om naar de bioscoop te gaan? Spreek je jezelf duidelijk uit naar welke film je graag zou willen of laat je de keus bij de ander en pas je je aan of laat je je ompraten?
  • Wat doe je thuis als al je huisgenoten het koken, opruimen en de was allemaal aan jou overlaten?

Neem je tijd en beantwoord de volgende vragen:

  1. Wat doet zo’n situatie met je?
  2. Komen er emoties naar boven. Maak dat zo concreet mogelijk.
  3. Waar ben je trots op? Wat gaat goed?
  4. Wat zou je graag anders willen?
  5. Bereik je wat je wil bereiken?

Als je graag nog eens na wil lezen hoe je ook al weer reflecteert op jezelf. Lees dan onze bijdrage hierover ‘Zelfreflectie: Hét instrument voor persoonlijke groei’.

In bovenstaande voorbeelden kun je op verschillende manieren reageren. Het gaat erover dat je inzicht krijgt op welke manier jij reageert en in welke situatie je meer of minder moeite hebt om assertief te reageren. Dat is de sleutel om het vervolgens later anders te gaan doen.

Opkomen voor jezelf? Misschien herken je dit ook?

  • Je bent op een verjaardag en je kiest voor een stuk appeltaart bij de koffie. Je kind kiest voor slagroomtaart maar merkt bij de eerste hap dat hij toch liever appeltaart heeft en hij eet vervolgens jouw appeltaart op waar je ontzettend veel zin in had. Ach ja, denk je…. Mijn kind heeft nu lekker genoten en ach slagroomtaart is ook best wel lekker (inwendig ben je boos op jezelf want je had nou net zo’n zin in die appeltaart).
  • Je bent met je vriendin in de sauna en je zit in het restaurant aan de thee. De bestelde salade blijft langer weg dan je gehoopt had. Je ziet dat de serveersters erg druk zijn en je wil ze niet belasten met jouw vraag waar de salade blijft.

Of

  • Je vriendin wil op bezoek komen, het komt helemaal niet uit maar je vindt het zielig om nee te zeggen omdat je weet dat zij zich eenzaam voelt.
  • Je laat de kans op je werk schieten op een interessantere baan omdat je ervan overtuigd bent dat je je collega’s en leidinggevende dan in de steek laat als je weg zou gaan.
opkomen-voor-jezelf-voetstappen-in-het-zand

Opkomen voor jezelf is op zoek gaan naar je patronen!

Wat doe jij in bepaalde situaties steeds. Ga op zoek en krijg inzicht in wat je doet en waarbij je voorbij gaat aan je eigen wensen en verlangens. Belangrijk voor het opkomen voor jezelf is dat je je patronen herkent en zo nodig doorbreekt. Zodat je je bewust wordt wat je wanneer doet. Daarna kun je nagaan wat er precies gebeurt en wat je zelf graag zou willen. Om vervolgens daar voor te gaan staan. In het vervolg van dit blog geef ik aan hoe het werkt en geef je tips hoe je beter voor jezelf op kunt komen. Weet wel er is er maar één die er voor kan zorgen dat je beter voor jezelf op komt en dat  …. ben jij zélf!

De gouden regels voor het opkomen voor jezelf!

Voor het gemak neem ik de gouden regels even met je door. Voor sommige zullen ze heel vanzelfsprekend zijn en voor anderen mooie richtlijnen om hun gedrag te veranderen. Lees ze door en maak ze je eigen en overtuig jezelf dat je de moeite waard bent. Dat is de bron tenslotte voor het opkomen voor jezelf.

1. Geloof in jezelf.

Geloof er in dat je als vrouw gelijkwaardig bent aan anderen. Dat betekent dat je evenveel waard bent als een man of als een kind? Als je dat gelooft geloof je dan ook dat je allemaal dezelfde rechten en plichten hebt? Dan lukt het steeds beter om voor jezelf op te komen.

2. Geloof dat je voor je eigen behoeften uit mag komen en eigen prioriteiten mag stellen. Tijd voor jezelf nemen hoort daarbij.

Veel vrouwen worden overschaduwd door de hoeveelheid rollen en taken die ze hebben. De rol van partner, moeder, collega, vriendin, dochter, mantelzorger, luisterend oor, etc., etc.. De meeste van deze rollen zijn gericht op het invullen van de behoeften van anderen. Als je al die rollen perfect wil vervullen, blijft er weinig of geen tijd over om écht voor jezelf te zorgen.

Het zijn veelal rollen die je door de omgeving toegedeeld krijgt met de daarbij verbonden verantwoordelijkheden en verplichtingen. Wanneer je er zo in rolt en al die taken zo goed mogelijk probeert in te vullen raak je het contact met je eigen behoeften vaak helemaal kwijt. Daarom is komen bij je eigen behoeften, deze serieus nemen en deze ook uitspreken een belangrijke eerste stap zijn. Er dan vervolgens bij te blijven is vervolgens een hele uitdaging, zeker wanneer de rollen met elkaar in conflict zijn.

3. Geloof er in dat je met respect als een intelligent, competent en gelijkwaardig persoon behandeld mag worden.

Op sommige dagen als je je goed voelt, is het best gemakkelijk om het bovenstaande te geloven. Echter als je een slechte dag hebt, kun je de neiging hebben jezelf niet met respect te behandelen. Hoe krom ook maar dan geef je eigenlijk een slecht voorbeeld aan je omgeving. Want hoe kan je dan verwachten dat een ander dat wel doet?

4. Maak contact maken met jouw gevoelens en deze serieus!

Als je wil leren om op te komen voor jezelf is het belangrijk dat je je bewust bent van je gevoelens in bepaalde situaties. Luister naar je gevoel. Laat het binnen komen en oordeel daar niet over. Onderken wat er speelt en geef hier woorden aan. Ik merk dat ik veel vrouwen spreek die het contact met hun gevoelens zijn verloren. Zij hebben geleerd deze gevoelens te onderdrukken. Het gevolg hiervan is vaak dat deze onderdrukte gevoelens zich op een andere wijze uiten. Denk aan stress, slapeloosheid of vage lichamelijke klachten.

5. Sta voor jouw waarden en kom er voor uit!

Ieder van ons heeft een eigen mening en ieder van ons heeft het recht om voor die mening uit te komen. Ook al staat jouw mening recht tegenover de mening van een ander. Die van jou is net zoveel waard. Bedenk dat je het niet met elkaar eens hoeft te zijn, iedere mening is van waarde, dus ook die van jou. Veel vrouwen hebben de neiging om als hun mening afwijkt van anderen deze voor de lieve vrede maar niet te uiten.

6. Je mag ook gewoon ‘ja’ of ‘nee’ zeggen

Dit klinkt kinderlijk eenvoudig maar in de praktijk lijkt dit toch wat lastiger voor veel vrouwen. Dit heeft mede te maken met de diverse rollen die we te vervullen hebben. De meeste van onze rollen zijn gericht op het zorgen voor anderen waardoor kiezen voor jezelf niet altijd simpel is. Lukt het ons wel om iets te willen of te gaan doen voor onszelf dan hebben we al snel de neiging om onze keus uit te gaan leggen.

Voorbeeld: Opkomen voor jezelf. Moeder en zoon.

Op dit moment van schrijven zitten we midden in de coronacrisis. Dit betekent allemaal thuis aan het werk en kinderen die in en uit lopen. Zo wil mijn zoon van 10 met zijn vrienden binnen spelen. Ik geef aan dat ze welkom zijn als ik gestopt ben met werken en dat ze tot die tijd lekker buiten kunnen spelen. Lijkt me duidelijk? Hij vraagt vervolgens naar het waarom van mijn keus. Op moment dat ik het uit ging leggen werd de grens al minder scherp en ziet hij ruimte om er tegen in te gaan en gaten te schieten in de gestelde grens. Dus leer hier van en een simpele ‘ja’ of ‘nee’ volstaat.

7. Iedereen mag fouten maken

We willen het graag altijd goed doen, dat is een gegeven dat we met de paplepel hebben meegekregen. Doen we het goed worden we beloond. Doen we het niet goed dan stellen we anderen teleur. Dat betekent dat we op het moment dat we iets niet goed gedaan hebben of iemand anders wijst ons op een vergissing dat dat iets met ons doet.

Bij ons vrouwen komt er dan vaak een gevoel van schaamte over ons heen. We denken dan dat we dom en onbekwaam zijn. Bij mannen komt er dan vaak testosteron vrij. Ze voelen zich hetzelfde maar uiten dat vaak wat bozig en meer agressief. Dat gebeurt gewoon. Het is belangrijk om in te zien dat je iets onbenulligs kunt doen zonder dat je dan per definitie ook dom bent of niet intelligent.

8. Je mag van gedachten veranderen

Vaak zijn onze keuzes gebaseerd op wat wij denken dat de ander van ons verwacht. In het proces waarbij je leert voor jezelf op te komen kan het zijn dat je erachter komt dat je keuzes hebt gemaakt die niet bij jou passen Maar gebaseerd zijn op motieven om anderen te plezieren. De keuzes die je hebt gemaakt zijn dus gebaseerd op de verwachting van anderen. Als je opkomt voor jezelf ga je ook meer voor jezelf kiezen. In dit proces is het belangrijk dat je bepaalde keuzes heroverweegt en wanneer ze niet meer bij je passen daar op terug komt.

9. Als je iets niet begrijpt zeg ik het gewoon!

Je herkent het vast wel dat je samen met een groep mensen een verhaal van een spreker aanhoort. Op de vraag van de spreker of het allemaal duidelijk is zie je iedereen om je heen instemmend knikken. Zelf begrijp je het niet helemaal maar durft dat in dit gezelschap niet aan te geven.

Het vergt wat lef. Zeker de eerste keer. Maar neem jezelf serieus en vraag door als je iets niet begrijpt of iets verwarrend vindt. Mijn ervaring is dat je bijna nooit de enige bent die nog vragen heeft en dat anderen dan zeggen dat ze het fijn vinden dat je het gevraagd hebt.

10. Vraag wat je wil!

Het lijkt heel simpel om te vragen wat je wil. Totdat het botst met de wensen en verwachtingen van de ander. Ik merk dat ik dan geneigd ben om ruimte te geven  en mee te gaan met wat de ander. Ofwel om de ander te plezieren ofwel om de lieve vrede te bewaren.

Rechtstreeks vragen wat je wil, vinden veel vrouwen lastig. Dat zit er in omdat ze het risico lopen om een weigering te krijgen. Ik merk dat ook ik soms voor de indirecte weg kies door te gaan klagen. Dan klaag ik over het vele werk dat ik nog te doen heb. Stilletjes hoop ik dan dat anderen dan een helpende hand aanbieden. Uit ervaring weet ik dat het rechtstreeks vragen om bijvoorbeeld te helpen met het uitpakken van de vaatwasser veel effectiever is dan mijn geklaag.

11. Je moet zelf je grenzen aangeven.

Als vrouwen zijn we geneigd om de verantwoordelijkheid van het welzijn van de anderen op onze schouders te nemen. Als we voor onszelf kiezen door onze grenzen aan te geven door nee te zeggen zijn we bang om niet aardig gevonden te worden of bang om egoïstisch over te komen. Omdat we dat lastig vinden zijn we snel geneigd om daar niet voor te kiezen. We hopen dan stiekem dat de ander ook zo rekening met ons houdt en zo onze grenzen accepteert. Echter zo werkt het helaas niet. Je zal zelf aan moeten geven wat wel en wat niet.

Er is niks mee om oog te hebben voor een ander en te luisteren naar zijn verhaal of te helpen als hij of zij het moeilijk heeft. Het wordt anders als de balans daarin zoek is. Dus zeg ja tegen jezelf en geef je grens aan als het te veel wordt.

12. Geloof er in dat je mag zijn wie je bent.

Harrie Jekkers heeft daar een mooi liedje van gemaakt. Ik hou van mij. Kijk in de spiegel en zie jezelf met al je kwaliteiten en met al je valkuilen en probeer van je spiegelbeeld te houden. Immers alleen als je jezelf de moeite waard vindt is het redelijk om dat van anderen ook te vragen. Dat is de kern van opkomen voor jezelf. Jezelf de moeite waard vinden. Ondanks het feit dat je bij jezelf net als bij ieder ander best nog wel wat puntjes ziet die beter zouden kunnen. Kijk wat er is en geloof dat het zo oké is! Voor ons vrouwen is dat een hele toer.

13. Wees niet afhankelijk van anderen!

De mening van anderen doet iets met je zelfvertrouwen. Ik merk dat vrouwen daar meer behoefte aan hebben dan de meeste mannen. Vooral de angst voor afkeuring zorgt er voor dat veel vrouwen niet durven te laten zien wie ze werkelijk zijn. En ook niet durven te vragen wat ze werkelijk willen. Omdat ze er van overtuigd zijn dat afkeuring of een nee hun eigenwaarde aantast. Dit maakt dat ze hun werkelijke behoeften niet laten horen, hun gevoelens niet uiten en hierdoor vaak niet doen wat ze écht heel graag willen.

De innerlijke criticus: “Wat zullen ze wel niet van me denken”

In hun hoofd zegt een stemmetjes (de innerlijke criticus): “Wat zullen ze wel niet van me denken als ik:

  • nee zeg?
  • mijn verontschuldigingen niet aanbied?
  • niet enthousiast ben?
  • anders doen als de anderen?
  • niet mee doe?”, etc.

Dat zinnetje; “Wat zullen ze van me denken”, is hét struikelblok waar vele pogingen om assertief op te treden over struikelen. Jouw innerlijke criticus het zwijgen opleggen is iets dat nodig is om minder afhankelijk te zijn van de mening van anderen. De afhankelijkheid van anderen en de behoefte aan goedkeuring van hen werkt verlammend. Om verder te komen met je eigen ontwikkeling is het daarom belangrijk om met de innerlijke criticus in gesprek te gaan. Wil je meer weten lees dan ook naar het stukje over de innerlijke criticus bij het blog persoonlijk leiderschap.

Valkuilen en waarom opkomen voor jezelf zo lastig is.

Als vrouw ben ik opgevoed met het idee dat van je verwacht wordt dat je de behoeften en wensen van anderen te allen tijde vóór die van jezelf te laat gaan. Je behoort altijd aanspreekbaar en beschikbaar te zijn voor anderen. Dit zit zo verankerd in het systeem. Het is een erfenis van onze moeders, oma’s, overgrootmoeders en waarschijnlijk nog vele generaties daarvoor. We zijn de centrale, verzorgende en sterke schakel in het gezin. Omdat de vrouw zorgt voor het gezin, de kinderen baart en ze opvoedt.

De oervrouw

Wij zijn opgevoed met het beeld dat wij nog steeds de oer vrouw zijn. Het hart van het gezin. Wij vrouwen zijn het centrale middelpunt en een krachtige baken voor onze partner en kinderen. De meeste mannen werken meer dan de vrouwen en verrichten hun taak vaak buitenshuis. Anno 2020 is dit beeld gelukkig een beetje aan het vervagen maar omdat het zo lang is ingebakken, zal het nog een hele tijd duren voordat het uit ons systeem is. Ondanks alle emancipatie komen de kinderen het eerst naar hun moeder om getroost te worden. Als een kind ziek wordt, zal de vrouw meestal vrij nemen om voor het kind te zorgen. Ook haar man komt bij haar voor steun en een goed gesprek. Haar partner en kinderen moeten van alles het beste hebben en ze zet zichzelf op de laatste plaats.

Oer vrouw of niet? Opkomen voor jezelf is altijd een keuze.

Zoals eerder genoemd is dit traditionele rollenpatroon aan het verschuiven naar de beweging die de vrouw maakt, het zichzelf wegcijferen, heeft hier zijn oorsprong. Vrouwen hebben in wat voor een gezinssituatie ze ook zitten (alleenstaand, wel of geen kinderen) nog altijd banden met het model van de oer vrouw. Hierdoor komen haar eigen wensen op de tweede plaats. Het is aan jou de keus of je dat in stand wil houden of dat je dat patroon wil doorbreken.

opkomen voor jezelf man zittend armen op knieën

Opkomen voor jezelf hoe doe je dat?

Je kunt op verschillende wijze voor zichzelf opkomen. Dit noemen we ook wel gedragstypes. De een is meer effectief dan de andere. Waarschijnlijk zal je ze, afhankelijk van de situatie, allemaal wel eens toepassen. Echter het ene is veel effectiever dan het andere. Daarom is het goed om het onderscheid te weten en daar je voordeel uit te halen.

We onderscheiden er vier als het gaat over opkomen voor jezelf.

Agressief

Met agressief gedrag maak je je los van de ander. Je gaat alleen voor jezelf en hebt daardoor geen respect voor de ander. Dit doe je door op een hele vijandige, irritante en onbeleefde manier de ander te bejegenen.

Ja, agressieve mensen laten vaak hun mening horen, maar door de manier waarop maken ze geen contact, schrikken anderen af en maken ze uiteindelijk ook veel vijanden.

Passief agressief

Passief-agressieve mensen hebben de neiging om al hun negatieve gevoelens uit te drukken. Ze doen dit door acties in plaats van woorden. Hierdoor gaan ze niet openlijk het conflict aan en daardoor is hun gedrag wat lastiger te grijpen en te benoemen.

Ze saboteren stiekem de ander. Dit kan onder meer inhouden dat ze te laat komen voor een afspraak, ja zeggen maar nee doen, zaken bewust fout laten lopen of zich niet helemaal inspannen op het werk.

Passief of onderdanig

Degenen die onderdanig zijn doen er alles aan om conflicten te voorkomen. Hierdoor lukt het hen in de meeste gevallen niet om problemen aan te pakken. Bovendien gaan ze confrontaties uit de weg, komen niet op voor zichzelf en proberen er het beste van te maken. De belangen van de ander staan altijd voorop.

Ofschoon het lijkt alsof ze de vrede bewaren, laten ze gewoon toe dat problemen niet worden uitgesproken of opgelost. Onderhuids sijpelt het gewoon door met alle gevolgen van dien.

Assertief

Mensen die opkomen voor zichzelf of assertief zijn, gedijen op de werkplek, vooral in dubbelzinnige situaties. Ze komen voor zichzelf op, op een manier die de gevoelens van anderen niet schaadt. Hierdoor zijn ze erg transparant in hun omgang met hun collega’s en zijn duidelijk en eerlijk in hun communicatie. Ze weten wat ze willen en kunnen dat met respect voor de ander ook vertellen. Daardoor zorgen ze ook voor betere resultaten omdat ze hun directe omgeving op een zeer positieve manier in de hand houden.

De gewetensvraag. Wat voor een type ben jij?

Als je graag inzicht wil hebben in welk type jij bent en welk effect jouw gedrag heeft, doe onderstaande oefening. Leef je in en herken de situatie en weet ook dat we allemaal, afhankelijk van de situatie, elk type wel eens inzetten. Echter weet ook dat écht assertief zijn misschien soms wel wat lastig is maar toch uiteindelijk het meeste oplevert.

De situatie:

Je hebt de hele dag gewerkt en komt moe thuis. Je ziet dat er door het hele huis rommel ligt. Wat doe jij om er voor te zorgen dat je gezinsleden je helpen met opruimen?

Wat zou het agressieve type doen?

Dit type stormt de woonkamer in, zet de televisie uit, pakt haar kind bij de arm en beveelt het in beweging te komen. Haar partner die op de bank zit met een glaasje wijn in de hand schreeuwt ze toe ‘waarom hij nog niks aan het eten heeft gedaan?’

En dan nu het passieve type.

Zij gaat meteen aan de slag om de boel op te ruimen. Zij denkt bij zichzelf ‘wat houden ze toch weinig rekening met me’. ‘Snap je dat nou, hij zit heerlijk rustig op de bank aan zijn glaasje wijn en ik kom thuis en kan meteen aan de slag. Daarna begint ze zwijgend met het koken van de maaltijd.

En dan het indirect – agressieve type.

Zij komt binnen en roept: “wat een rommel hier in huis!”. Ik snap niet dat jullie zo weinig rekening houden met iemand anders in dit huis. Ze gaat de rommel opruimen en begint daarna met het bereiden van de maaltijd. Hierdoor eten ze later dan gepland. Als iemand er een opmerking over maakt dat ze zo laat eten reageert ze met een kille blik. De maaltijd verloopt verder in een bedrukte sfeer.

Opvallend is dat in alle drie de voorbeelden geen van de types hulp heeft gevraagd.

Wat doet het assertieve type?

Het assertieve type komt in dezelfde situatie terecht, treft bij thuiskomst dezelfde rommel aan en een bank hangende man met een glas wijn in zijn hand.

Ze maakt eerst contact en tast af waarom het zo is en spreekt vervolgens duidelijk uit wat ze graag wil en zegt: “Ik ben moe, ik vind het vervelend dat er nog rommel is en ik zou graag willen dat je me helpt met het opruimen of het bereiden van de maaltijd. Als jij nu eens de groente snijdt en de tafel dekt.”

Het assertieve type doorloopt feitelijk de volgende stappen:

1. Ze aanschouwt de situatie. Haalt diep adem en onderdrukt haar eerste impulsen en gaat voor zichzelf na wat ze precies zou willen. Ze maakt contact met de huisgenoten, komt bij haar gevoel en zegt duidelijk en rechtstreeks tegen de ander wat het met haar doet en wat ze wil.

2. Vervolgens zegt ze kort en bondig wat ze wil. Hoe beknopter je iets zegt hoe krachtiger dat het is. Als het dan ook nog eens past bij wat je werkelijk voelt en wilt, komt het overtuigend over.

3. Belangrijk is dat je als je tegengas krijgt, begrip toont voor de ander maar blijft vasthouden aan hetgeen je wilt en dat indien nodig herhaalt;

4. Ten slotte geeft ze vanuit zichzelf op een assertieve manier reactie op eventuele tegenargumenten van de ander. Hierbij blijf je staan voor wat je wil en vergeet ook niet om te vertellen dat je het fijn vindt als de ander doet wat je vraagt.

Wat is nu een assertieve vrouw?

Assertief zijn betekent dus dat je weet wat je wil, je eigen mening respecteert én die ook laat horen. Dit betekent ook dat je er van overtuigd bent dat jouw mening net zo belangrijk is als de mening van een ander. Dit lijkt heel eenvoudig maar toch blijkt dit voor ons als vrouwen best een uitdaging. Als je terug gaat naar de oer vrouw is dat immers niet een van haar kernkwaliteiten. Ze is er vooral gericht om het anderen naar de zin te maken. Dit betekent eigenlijk ook dat wat zij wil niet op de eerste plaats komt.

Daardoor is ze bang dat ze als ze voor zichzelf opkomt dat er een conflict ontstaat dat ten koste gaat van de goede sfeer. Kortom ze is bang dat ze als ze assertief is, ze haar zien als een “bitch”. Immers gezien haar positie wordt er ook niet van haar verwacht dat ze ad rem is en op de voorgrond treedt. Als je dat voorgeleefd heb gekregen ga je dat daadwerkelijk geloven en dat is niet goed voor het ontwikkelen van haar zelfvertrouwen.

Echter tijden veranderen en ik ben er van overtuigd dat er nu voldoende ruimte is dat je als vrouw voor jezelf kunt opkomen en toch een zorgzame vrouw te blijven maar dan uit vrije wil. Sterker nog ik denk dat het ook voor de mensen in onze omgeving beter is.

Vrouwen kunnen dus ook assertief zijn!

Iets veranderen aan je houding is een spannend vooruitzicht. Maar je hebt ergens last van anders zou je dit blog niet lezen. Dus diep van binnen is er een verlangen om iets in je houding te veranderen en assertiever te worden.

Weet dat je vaak misleid wordt door te kijken naar andere vrouwen die heel succesvol lijken. Op het eerste oog lijken ze de boel goed voor elkaar te hebben. Maar klopt dat beeld wel? Misschien in de werksituatie wel gaat het thuis heel anders en hebben ze ook moeite om hun gezinsleden mede verantwoordelijk te maken voor het huishouden. Op zich is dit ook niet relevant. Haal er uit dat ook vrouwen succesvol en assertief kunnen zijn en leer van hen.

Waar zijn we als vrouwen bang voor opkomen voor jezelf?

Vanuit de oer vrouw vervullen we de rol van verbinder. Daarom zijn we bang om niet aardig te gevonden te worden, gevoelloos over te komen en in zekere zijn we bang om afgewezen te worden? Ons gedragstype is veelal passief en onderdanig en soms passief agressief. Ofwel slikken we alles en komen we niet voor onszelf op. Ofwel laten we op gepaste tijden de boel in het honderd lopen of slaan aan het shoppen en geven veel geld uit om zo een punt te maken.

Vanuit bovenstaande rollen klagen we dat we niet voor onszelf durven op te komen, dat we geen ‘nee’ durven zeggen en dat we hinder hebben van alle negatieve gevolgen daarvan in ons leven…

opkomen-voor-jezelf-jongen-gitaar-bos

Kan het anders?

Naar mijn mening kan het anders. Besef als je denkt dat je geen nee kunt zeggen je het eigenlijk al doet. Want je zegt tenslotte nee tegen degene die je het meest dierbaar is en dat ben je zelf! Dus zeg ja tegen jezelf en nee tegen de dingen waar je niet vrolijk van wordt. Doorbreek de vicieuze cirkel van twijfel, angst en schuldgevoel. Luister naar jezelf en hoor wanneer je ja zegt en terwijl je eigenlijk ‘nee’ voelt? Merk het op en bedenk wat je anders zou willen en ga er voor! Ga assertief de confrontatie aan, neem moeilijke beslissingen en vertrouw op jezelf.

Kan je opkomen voor jezelf of assertief zijn, leren?

Ja dat kan maar wel stapje voor stapje. Echter je zal een keer je eerste stap moeten maken. Weet wel dat je door assertief op te treden niet langer ‘doorslaat’ wanneer je boos bent, meteen aan de bel trekt in plaats van af te wachten en dat je zelfvertrouwen voelt in situaties waarin je je eerder geïntimideerd voelde of dat je in staat bent door voor jezelf op te komen een compromis kan sluiten. Een mooi vooruitzicht niet dus ga aan de slag. Dat heb ik namelijk ook gedaan en het wordt steeds gemakkelijker voor mij om daardoor de oer vrouw als ik daar last van heb aan de kant te zetten.  

Voor jezelf opkomen, stap voor stap

In onze trainingen zien wij dat mensen best graag willen veranderen. Het lastige hierbij is echter dat voordat je het nieuwe gewenste gedrag kunt omarmen je eerst het ‘oude’ moet los te laten. Met name dat laatste valt niet altijd mee. Temeer omdat het vaak om ingeslepen patronen gaat. Hierbij denken mensen vaak dat dat gedrag nu eenmaal bij ze hoort. Echter de praktijk wijst uit dat bijna al het gedrag aangeleerd is. Dat betekent daarentegen dat je dat ook weer af kunt leren. Ik zal je tips geven hoe je stap voor stap kunt leren hoe je beter kunt opkomen voor jezelf. Ga ermee aan de slag. En mocht je behoefte hebben aan ondersteuning weet dan dat je welkom bent. We ondersteunen je graag in een van onze trainingen over persoonlijke ontwikkeling of in een coachgesprek.

Stap 1: Oude boodschappen omzetten

Als kind krijg je boodschappen mee van je ouders. Deze zijn bedoeld om je te ondersteunen om een goed mens te worden en te slagen in het leven. Vooral de boodschappen die je vanuit thuis, als kind, mee krijgt zijn erg krachtig en van grote invloed op je latere leven. Echter hoe goed bedoeld ze zijn, toch zijn deze boodschappen niet altijd goed voor ons. Veel daarvan beperken ons in onze expressiviteit en individualiteit. Het gevolg is dat zij ons gedrag rigide vastleggen. Het is nu eenmaal zo. Daardoor kunnen ze een erg destructief effect hebben. Want dit komt omdat deze boodschappen feitelijk niet van onszelf zijn maar van onze ouders.

Een paar voorbeelden van deze boodschappen zijn;    

  • Je moet altijd lief zijn,
  • Je mag nooit egoïstisch zijn,
  • Ga alleen mee met mensen die je kent,
  • Je mag nooit je gevoelens tonen,
  • Maak nooit ruzie,
  • Je moet altijd toegeven,
  • Spreek een volwassene nooit tegen.

Door de woorden ‘moet’, ‘nooit’ en ‘altijd’ voel je je als kind gevaar omdat het volgende deel van de boodschap is ‘want anders …. ‘. “Want anders” impliceert dat er iets ergs, een straf, in het verschiet ligt. En daar wil je als kind wel voor oppassen. Zo werd je min of meer gedwongen om je aan deze boodschappen te houden en deze daardoor voor waar aan te nemen. Discussie over het waarom werd namelijk vaak niet gevoerd.

Oefening: Welke boodschappen heb jij mee gekregen?

Ik schrijf dit blog om mensen in beweging te krijgen. Het doen van concrete oefeningen is daarbij helpend. Dus ga de uitdaging eens aan en pak pen en papier en doe de volgende oefening.

  1. Sta eens stil bij de boodschappen die je in je jeugd heb meegekregen? Begin de zin met: “Je moet altijd…” of “Je mag nooit…”.
  2. Bekijk eens welke van deze boodschappen nog voor je gelden en welke niet?
  3. Neem de boodschappen mee naar de volgende oefening.

Oefening: Omzetten van oude boodschappen.

Wat als je deze bovenstaande boodschappen omzet in positieve richtlijnen? Probeer er eens een positieve draai aan te geven. Bedenk hoe het tot stand is gekomen en probeer het ook positief te formuleren. Ga dus op zoek naar het achterliggende verhaal.

Wanneer je hiermee aan de slag gaat zal je merken dat de boodschappen opeens nuance krijgen en hierdoor minder stellig. Als dat zo is kan je er vervolgens op een andere wijze mee omgaan en zijn ze eerder helpend dan beperkend.

Stap 2 : Opkomen voor jezelf met de taal van je lichaam

Als je assertief bent, zeg je duidelijk waar het op staat. Maar bij alleen zeggen waar het op staat ben je er nog niet. Je moet trouwens ook uitstralen dat je het daadwerkelijk meent. Kortom er komt nog veel meer kijken dan alleen de woorden die je gebruikt. Immers communiceren doe je met je hele lijf. Wil je daar mee over weten lees dan ook ons blog over verbale en non verbale communicatie. Onderzoek hoe jij je lichaam in kunt zetten om assertiever over te komen. Lees het blog maar eens door. Let er op hoe jij je lichaam gebruikt en ontdek wat je kunt doen om assertiever over te komen.

Stap 3: Opkomen voor jezelf als mentaliteit

Dit blog is geschreven om meer zicht te krijgen op hoe jij beter voor jezelf op kan komen zonder je schuldig te voelen. In het begin is het nog zoeken naar de manier hoe jij assertiever kan optreden maar je zult merken dat het je steeds makkelijker afgaat naarmate je het meer doet. Het kan ook situatie afhankelijk zijn dat je bijvoorbeeld merkt dat het je in de privé sfeer makkelijker afgaat dan bijvoorbeeld op je werk. Je zult namelijk merken dat je meer ontspannen situaties tegemoet treedt en dat je steeds minder vatbaar bent voor kritiek. Je zult merken dat je vervolgens een steeds beter evenwicht vindt tussen jouw behoeftes en die van de ander.

Voor je omgeving zou het zeker in het begin weleens lastig kunnen zijn om jou te zien veranderen in een assertieve vrouw. Misschien zien ze je wel liever zoals je was omdat dat hen beter uitkwam. Houd er rekening mee dat je omgeving tegen kan spartelen. Maar realiseer je dat het ook voor hen een nieuwe situatie is en geef ze de kans om er aan te wennen. Echter weet dat zij er op termijn ook beter van worden en laat je door het tegengas er niet van weerhouden om beter voor jezelf op te komen. Ik wens je veel succes!

Samenvatting, conclusies en tips: Opkomen voor jezelf

Opkomen voor jezelf of assertief zijn is dus iets dat je kunt leren. Belangrijk hierbij is dat je weet dat het iets is dat je als onbevangen kind eigenlijk al zonder gêne deed. Als je iets wilde dan maakte je dat gewoon meteen kenbaar en meestal werd dat snel opgepikt en kreeg je daarom wat je wilde. Echter in de loop van tijd heb je het door je opvoeding vaak afgeleerd. Want je moest ook rekening leren houden met de anderen. Op zich niet verkeerd maar als je moeite hebt met opkomen voor jezelf ben je hierin te ver door geschoten. Om dat weer terug te pakken kan dit blog helpend zijn.

Echter met lezen alleen over opkomen voor jezelf ben je er niet.

Door alleen te weten wat er gebeurt ben je er nog niet. Je moet tenslotte zelf aan de slag. Maak je daarom de gouden regels eigen en geloof er in. Gebruik de tips en begin met opkomen voor jezelf. Eerst in eenvoudige situaties en breidt dat langzamerhand uit. Ik denk dat het voor iedereen goed is als we allemaal leren om assertief te zijn. Dat is opkomen voor jezelf met respect voor de anderen. Dus begin er mee en als je meer wil weten over hoe je op een goede manier kunt opkomen voor jezelf? Kijk dan eens bijvoorbeeld eens bij  onze training Zelfvertrouwen: Stijg uit boven jezelf! Of maak een afspraak voor een oriënterend gesprek om te kijken of we iets voor je kunnen betekenen.

Kortom kom op voor jezelf, het verrijkt je leven en geeft je een goed gevoel.

Bronnen:

Uitgangspunt van dit blog is allereerst mijn eigen ervaring, kennis en kunde opgedaan in de diverse opleidingen die ik gedaan heb en bij het begeleiden van anderen. Zie ook mijn profiel. Daarnaast heb ik voor dit artikel vooral de onderstaande twee boeken nogmaals gelezen.

Durf nee te zeggen.” Hoe vrouwen kunnen leren hun grenzen af te bakenen. Ulriche Dahm

Opkomen voor jezelf” Assertiviteit – zelfvertrouwen – vrijheid Anne Dickson

Reviews

Er zijn nog geen reviews. Laat s.v.p. een review achter.

Laat een review achter

Je mag alleen een sterren-beoordeling achterlaten, maar we vinden het fijn als je jouw beoordeling nader toelicht.