Het HEELmodel; Leren volgens HEEL

Leren is een natuurlijk proces!

Als je jong of onbevangen bent, gaat leren vanzelf. Zo zien we kinderen spelenderwijs zaken oppikken. Ze zijn nieuwsgierig, gaan op ontdekkingstocht en proberen zaken uit. Door gewoon te doen ontdekken ze wat wel en niet werkt. Wat werkt proberen ze de volgende keer weer. En als iets niet gaat zoals ze willen, proberen ze iets anders.

Echter als je wat ouder wordt, is dat spelenderwijs leren niet meer zo vanzelfsprekend. Iets nieuws leren is dan soms best een hele klus. Dit komt omdat je niet blanco meer bent. We hebben dan inmiddels ingesleten patronen waar we op vertrouwen. Iets nieuws leren is dan vaak ook afstand nemen van wat je eerder gedaan hebt. Om vervolgens iets te gaan doen dat je nog nooit eerder hebt gedaan. Dat kinderlijke onbevangen uitproberen, ben je kwijt. En dan wordt het vaak een beetje eng. Zeker wanneer het dan niet allemaal gelijk goed gaat. Voor je het weet krijg je heimwee naar je comfortzone waar je eigenlijk uit wilde.

Met name het afleren gecombineerd met iets nieuws leren geeft extra spanning en stress. Om je te helpen begrijpen hoe het volgens ons werkt hebben we het HEELmodel als ezelsbruggetje bedacht. Wil je meer achtergrondinformatie klik dan hier.

Het HEELmodel geeft handvatten voor leren en veranderen!

Om het allemaal wat eenvoudiger te maken hebben we ons HEELmodel bedacht. Dit model geeft de vier stappen weer die je altijd moet zetten wil je iets anders leren. We hebben het dan over de stappen Herkennen, Erkennen, Exploreren en Leren (loslaten). Iedere stap heeft een specifiek aandachtspunt.

Wanneer je iets tegen komt wat je graag anders wil, is het goed om jezelf de vragen te stellen die bij deze stappen horen. Om vervolgens de stappen in volgorde één voor één eens door te lopen. Het systematisch doorlopen van deze stappen geeft je handvatten om je oude gedrag los te laten en nieuw gedrag aan te leren.

Echter omdat we geen onbeschreven blad zijn, gaat iets nieuws leren vaak tegelijkertijd ook om iets afleren. Hoe doe je dat nu? En hoe neem je afscheid van je oude vertrouwde patronen waarbij je vooraf wet wat je krijgt? De kern is altijd dat je door zelfreflectie kritisch naar je eigen handelen kijkt. Dat kan zowel als individu in bijvoorbeeld een coachingstraject. Maar ook als team hoe je als team opereert. De vraag die je jezelf of die je als team dan stelt is: “Worden we hier blij van?” Als het antwoord geen volmondig ja is, is het tijd om de oude patronen te doorbreken. Om daar vervolgens nieuwe voor in de plaats zetten waar je weer wel blij van wordt.

Hoe kun je het HEELmodel toepassen?

In onze coaching en bij onze trainingen gebruiken we het HEELmodel als ezelsbruggetje om te zien of alle benodigde stappen voor gedragsverandering zijn doorlopen. Ons HEELmodel geeft de essentie voor het veranderen van gedrag weer. Het kernwoord hierbij is altijd zelfreflectie. Dit doe je door kritisch, vanaf een afstand, zonder oordeel te kijken naar je eigen gedrag en naar het resultaat ervan. Door vervolgens de stappen te doorlopen kun je leren veranderen.

Om welke stappen gaat het bij het HEELmodel?

Stap 1. Herkennen van patronen.

Je gaat op zoek naar situaties waar je last van hebt en die op de een of andere wijze steeds weer terugkomen. Vaak is het niet precies hetzelfde maar zijn er wel veel overeenkomsten.

Een praktijkvoorbeeld:

Er kwam iemand voor coaching bij ons die, hoe vaak hij ook van werk veranderde, steeds last had van zijn leidinggevenden. Ze communiceerden niet goed, zagen hem nauwelijks staan, passeerden hem bij promoties en lieten hem werk onder zijn niveau doen. Hij was boos en erg teleurgesteld en had geen goed woord over voor al die ‘managers’ vertelde hij verbitterd. Helaas komt het weleens voor dat een leidinggevende niet alle talenten van zijn medewerkers ziet. Maar gelukkig zijn er ook heel veel goede managers die die talenten wel zien. Dus de kans dat je alleen maar die beperkte leidinggevende treft, is gelukkig niet zo groot. Dat vertelde ik hem en vroeg hem naar zijn eigen aandeel in het contact met zijn leidinggevenden te kijken. Want hem of haar kun je niet veranderen maar over wat je zelf doet beslis jezelf.

Door de situaties te vergelijken en te kijken naar wat hij zelf deed, kwam hij er achter dat hij kampioen was in zichzelf klein maken. Als hij in gesprek ging met zijn leidinggevende was hij steeds nogal afwachtend. Hij luisterde, stelde nauwelijks vragen en deed wat hem gevraagd werd. Maar durfde niet te zeggen wat hij er zelf van vond. Toen we dit bespraken, zag hij dat hij dat in alle gevallen deed als er sprake was van autoriteit. Toen begon het lichtje te branden en wist hij wat er anders zou kunnen. Dat was het begin voor verandering.

Ken je patronen!

Door op zoek te gaan naar je patronen word je je bewust van je vaste gedrag in bepaalde situatie. In de regel is dat best lastig omdat die patronen zo eigen zijn dat je ze niet meer herkent als zijnde een bewuste keuze. Veelal als we tijdens onze coachingstrajecten of in een teamtraining een patroon ontdekken is het eerste dat mensen zeggen: “Zo ben ik nu eenmaal” of : “Zo werken we al jaren”. Toch zijn dit altijd keuzes die jezelf vaak ziet als vaststaande feiten! Een opmerkzame buitenstaander kan je helpen om ze zichtbaar te maken. Zowel in onze coaching als bij de trainingen zijn we elke keer weer op zoek naar die ingeslepen patronen. Die stellen we dan ter discussie en dan is het aan het team of onze coachklanten om te zeggen of ze er al dan niet (nog) blij van worden.

Stap 2. Erkennen van je eigen aandeel.

De tweede stap is essentieel als je je gedrag wil veranderen. Immers de enige die jou kan veranderen ben jezelf. Daarom is het essentieel dat je erkent dat jij in hetgeen dat jou “overkomt” vaak zélf de sturende factor bent. Dat is soms behoorlijk confronterend en pijnlijk. Zeker als je in een situatie zit waar je niet blij van wordt.

Zo spreken we veel mensen die denken dat ze helemaal vast zitten en dat ze nog onmogelijk iets anders kunnen. Ze durven niet in te zien dat ze altijd nog een keuze hebben. Hun standaard reactie is dat ze alles buiten zichzelf leggen. Het ligt aan het management, de leidinggevende, de markt, de hypotheek, Covid 19, etc, etc. Echter als je niet inziet en erkent dat alleen jij degene bent die invloed uit kan oefenen dan zal er nooit iets gebeuren. Dus alleen wanneer je de confrontatie met jezelf aan durft te gaan, kun je leren veranderen. En dat is vaak behoorlijk spannend.

Stap 3. Exploreren, bedenk mogelijkheden.

Exploreren is onderzoeken wat je anders kunt doen zodat je wél je doel bereikt. Hiervoor is het ook noodzakelijk dat je duidelijk hebt wat je écht wil. De kans op succes is een stuk groter wanneer je gaat voor iets dat je graag wil i.p.v. dat je gaat voor iets dat je niet meer wil. De meeste trajecten waarin mensen alleen willen stoppen met iets, worden geen succes. Dit komt omdat het vanuit negativiteit ingestoken is. Daar zit weinig energie in. Daarentegen geldt het andersom ook. Dus richt je op wat je wél wil. Bedenk wat je zou kunnen doen, word er vrolijk van en probeer het gewoon uit. Gaandeweg zul je merken wat wél werkt voor jou. Wil je hier ondersteuning bij download dan onze gratis zingevingsvragen en ga ermee aan de slag.

Stap 4. Leren en loslaten. De laatste stap van het HEELmodel

Bij de laatste stap leren en loslaten gaat het om uren maken door het gewoon te doen. Zo doe je ervaring op en maak je je dingen eigen. Vooral dit oefenen is een belangrijk onderdeel van ieder leerproces. We noemen het ook wel ‘vlieguren’  maken. Een keer oefenen in een beschermde omgeving tijdens een training is in de regel volstrekt onvoldoende om het voortaan anders te gaan doen. Daarom stimuleren we onze coachees en teams die we begeleiden om daadwerkelijk in de praktijk veel te oefenen. Het oude spreekwoord zegt het al: “Oefening baart kunst!”

Daarnaast moet er ook geëvalueerd en gereflecteerd worden. Voor een leertraject is het belangrijk dat het zeker in het begin zowel regelmatig gebeurt op de werkvloer als in de team/coach bijeenkomsten. Alleen zo kun je leren veranderen en wordt na verloop van tijd het nieuwe gedrag eigen.

Ga aan de slag en oefen met leren veranderen met het HEELmodel!

Elke stap van het HEELmodel heeft zijn eigen dynamiek en hoort bij de andere stappen. Dus ga aan de gang en kijk wat jij anders zou willen doen, erken je aandeel en begin! Blijf alert, wees je ervan bewust dat terugval op de loer ligt en blijf oefenen, oefenen en nog een keer oefenen. Dan slijpt het er vanzelf in. Wil je meer weten van het HEELmodel en ermee aan de slag volg dan bijvoorbeeld onze training coachen van collega’s. In deze training staat het coachen met behulp van dit model centraal en leer je door vooral veel te doen hoe je het model succesvol kunt gebruiken. Wil je uitleg d.m.v. een filmpje? Klik dan hieronder.

HEEL model en zelfreflectie

Reviews

Eigen leerproces in werking

Rated 5 out of 5
26 februari 2021

Dit is geweldig. Ben momenteel bezig met mijn opleiding tot kindercoach en kreeg feedback op mijn coaching, maar kon er niet veel voor mijn gevoel, omdat het in mijn blinde vlek zat. Ik heb de hulp van een vriendin ingeschakeld en zij liet me zien wat mijn blinde vlek was. Pas toen kon ik er iets mee. Maar dit model is precies wat ik kan gebruiken om niet weer in mijn oude patroon te vallen

R.

Laat een review achter

Je mag alleen een sterren-beoordeling achterlaten, maar we vinden het fijn als je jouw beoordeling nader toelicht.