HEEL model

Het HEELmodel; Leren (veranderen) volgens HEEL

Bij veranderen gaat het om patronen doorbreken. Je verlaat het bekende oude pad en probeert een nieuw pad te bewandelen en je dat eigen te maken. De bedoeling is altijd dat het uiteindelijk een nieuw vast patroon wordt waar je blij van wordt. Maar hoe ziet zo’n traject er nu uit? Wat is de start en hoe pak je dat aan? Daarvoor gebruiken we in onze coaching en bij onze trainingen ons HEELmodel. Dit HEELmodel geeft weer welke stappen er doorlopen worden in elk verandertraject. Het HEELmodel is een eenvoudig model dat de essentie weergeeft en dat je kunt gebruiken bij het veranderen van gedrag.

De stappen van het HEELmodel:

1. Herkennen van patronen.

Wat doe je in bepaalde situaties bijna automatisch. Wat zijn je patronen, van welke heb je last en welke wil je veranderen. Het is je bewust worden van je vaste gedrag in bepaalde situatie. Vaak zijn die patronen zo eigen dat je een ander nodig hebt om ze zichtbaar te maken. Zowel in onze coaching als bij de trainingen zijn we elke keer weer op zoek naar ingeslepen patronen waarbij we onderzoeken of ze nog steeds iets opleveren waar het team of de coachee blij van wordt.

2. Erkennen van je aandeel.

Hier gaat het er om dat je erkent dat je in hetgeen dat je “overkomt” je zelf meestal de sturende factor bent. Dat is vaak behoorlijk confronterend en pijnlijk. We zijn allen gauw geneigd om anderen of iets anders de schuld te geven als iets tegenzit. Zo zijn “de crises” en de bezuinigingen van de overheid de afgelopen jaren regelmatig als excuus Truus aangevoerd als er iets niet goed liep. Alleen wanneer je de confrontatie met jezelf aan durft te gaan en durft te erkennen dat jij degene bent die invloed uit kan oefenen, dan kun je je gedrag aanpassen.

3. Exploreren, bedenk mogelijkheden.

Bij het exploreren gaat het er om dat je onderzoekt wat je anders kunt doen zodat je wél je doel bereikt. Een open blik is hierbij belangrijk. Belangrijk is ook dat je écht komt bij wat je wél wil. Veelal is in beweging komen gebaseerd op het feit dat je iets niet meer wil. Bijvoorbeeld een andere baan zoeken omdat je leidinggevende je niet aanstaat. Nu kan dat effectief zijn maar meestal kom je in een nieuwe baan weer een soortgelijke persoon tegen. Daarom vraag je af wat je wél wil en ga daar naar op zoek. Stel je open voor mogelijkheden, bedenk verschillende opties, ook niet voor de hand liggende en probeer dingen uit en ga voor je droom.

4. Leren en loslaten. De laatste stap van het HEELmodel

Zodra je wat mogelijkheden hebt bedacht hoe het anders kan ga je die op een rijtje zetten en stapsgewijs uitproberen. Zodra je dat doet neem je al afstand van het oude gedrag en begin je al met nieuw gedrag. Sta daar bij stil en zie ook wat het oude gedrag je heeft gebracht en “bedank” het, neem afscheid en ga verder. Realiseer je wel dat het aandacht en energie kost om iets anders te gaan doen. Realiseer je ook dat het, als het even tegen zit, heel verleidelijk is om weer in het oude gedrag terug te vallen. Vooral in tijden van stress gaan we vaak ongemerkt naar de automatische piloot en vallen we terug in wat bekend is. Het “oude gedrag” is ingeslepen en voelt vertrouwd. Wees daar alert op en ga er vanuit dat dit bij het leerproces hoort. Maar realiseer je wel dat dit niet de bedoeling is, vergeef jezelf, leer ervan en begin opnieuw.

Elke stap van het HEELmodel heeft zijn eigen dynamiek en hoort bij de andere stappen. Dus ga aan de gang en kijk wat jij anders zou willen doen, erken je aandeel en begin!

Oud geautomatiseerd gedrag is een grote valkuil

Oude patronen hebben, zeker in stress situaties, de neiging om toch weer vaak onbewust tevoorschijn te komen. Immers het duurt enige tijd voordat het nieuwe gedrag is ingeslepen. Vergeef jezelf, geef de moed niet op en begin opnieuw. Belangrijk is dat het nieuwe ook inslijpt. Daarom is het belangrijk dat je oefent en “vlieguren” maakt. Ga voor het nieuwe, oefen, maak fouten en leer en bedenk dat bij leren lopen vallen én opstaan hoort .

Oud gedrag is immers al geautomatiseerd. Dat betekent dat we er niet bewust bij denken en het gewoon doen. Dat kost niet zo veel energie. Als je kunt fietsen denk je niet meer na over hoe je evenwicht bewaart, maar doe je dat gewoon. Vaak zijn we ons nauwelijks bewust van al die patronen en dat maakt het aanleren van iets nieuws juist zo lastig. Iets nieuws wordt pas eigen als je heel veel “vlieguren maakt”. In het begin moet je dat heel bewust doen en hoe langer je dat doet hoe meer het er in slijpt. Iedereen die wel eens een keer in Engeland heeft gereden weet hoe alert je moet blijven om te voorkomen dat je aan de verkeerde kant gaat rijden. Zeker bij vermoeidheid of als iets anders de aandacht vraagt heb je de neiging om weer terug te vallen in je oude gewoontes. Dus blijf alert op de terugval en blijf oefenen, oefenen en nog een keer oefenen. Dan slijpt het er vanzelf in.