Wij coachen zelf al jaren mensen en leiden ook al een 15-tal jaren coaches op en krijgen regelmatig de vraag of dat nu coachen met collega’s of coachen van collega’s is? Dat is best een lastige vraag want het kan eigenlijk beiden. Immers je hebt verschillende invalshoeken bij het coachen namelijk taakgericht en procesgericht. Beiden vergen een andere aanpak en ook andere vaardigheden van de coach. Echter of het nu coachen met collega’s of coachen van is, de sleutelfactor, namelijk de relatie tussen de coach en de coachee, is altijd de basis. Daarbij gaat het altijd om wederzijds vertrouwen, respect en betrokkenheid.

Dat betekent dat coachen van en met collega’s altijd een gezamenlijk proces is. De coachee moet zich door de coach gesteund voelen, maar ook uitgedaagd worden om zelf stappen te zetten om zo te leren wat zij wil leren. Dit betekent ook dat het traject niet vrijblijvend is. Beide partijen moeten het eens zijn over het proces en duidelijke afspraken maken.

In dit blog gaan we dieper in op de essentie van coachen met collega’s, de voorwaarden waaraan coaching moet voldoen, en de cruciale succesfactoren voor een geslaagd coachtraject. En wil je daadwerkelijk met coachen aan de slag? Kijk dan eens naar onze praktische leergang: Coachen van collega’s waar we je de fijne kneepjes van zowel het coachen van als coachen met collega’s leren.

Veel leesplezier

Petri Elemans & Ad van Heijst

NB: We gebruiken in dit blog de vrouwelijke vorm omdat de meeste geregistreerde coaches vrouwen zijn. Echter we hopen dat de mannen zich ook aangesproken voelen.

Wat is coachen van collega’s?

Het antwoord op de vraag wat is nu coachen van collega’s komt kort gezegde op het volgende neer. Bij het coachen van collega’s gaat het vooral om de overdracht van kennis en soms ook praktische vaardigheden. Het is een taakgerichte begeleiding waarbij een beetje simpel gezegd de coach vanuit de rol van expert vertelt hoe zij het doet en het eventueel laat zien. Deze wijze van coachen is een belangrijke vorm van kennisoverdracht. Daarom is het belangrijk dat dit door een organisatie gefaciliteerd wordt, zeker voor nieuwe medewerkers of mensen die het vak nog moeten leren, zodat iedereen weet met welke vragen je bij welke ‘coach’ terecht kan om je ‘kennis te halen’.

Een belangrijk kenmerk voor de coach die zich richt op het coachen van collega’s is dat zij de organisatie goed kent en ervaren is in haar vak. Zij staat feitelijk qua kennis en/of vaardigheden een beetje ‘boven’ degene die een vraag heeft. En kan het antwoord op de vraag van degene die zij begeleidt vaak zo geven. Daarnaast is zij ook in staat om deze kennis, op maat, aan te bieden zodat de ander daar daadwerkelijk iets aan heeft. Vandaar is bij deze vorm van coachen de benaming coachen van collega’s de juiste.

Wat is nu coachen met collega’s?

Bij coachen met collega’s draait het om procesgerichte begeleiding. De rol van de coach is om vanuit gelijkheidsaardigheid het leerproces van de coachee te begeleiden. Dat doet zij door de ander d.m.v. luisteren, feedback te geven en door gerichte vragen te stellen. Hierdoor begeleidt zij de coachee om zelf de oplossing te bedenken die voor haar/hem het beste is.

Bij het coachen met collega’s draait het vooral om verbinding, ontwikkeling en wederzijds respect. Het is een proces waarin gelijkwaardigheid en vertrouwen centraal staan. Essentieel is dat de coach er vertrouwen in heeft dat de ander in staat is om zélf de voor hem/haar beste oplossing van zijn/haar vraag te bedenken. Het ‘enige’ dat de coach doet, is het leerproces van de coachee begeleiden door o.a. zonder oordeel vanuit nieuwsgierigheid te luisteren en gericht door te vragen.

Wat is het verschil tussen coachen met collega’s en coachen van collega’s?

Het belangrijkste verschil is de positie van de coach t.o.v. van de coachee. Bij coachen van collega’s staat de coach er qua kennis en kunde boven en geeft de oplossing. Bij coachen met collega’s opereren de coach en de coachee vanuit gelijkwaardigheid. De coach begeleidt als het ware de zoektocht van de coachee naar de voor haar/hem beste oplossing. Een goede coach kan beiden en maakt altijd op grond van de ingeschatte taakvolwassenheid van de coachee een afweging. Heeft zij het idee dat de coachee op zoek is naar een snel antwoord dat ze zelf niet kan bedenken, of dat het te lang duurt om dat te bedenken, dan is coachen van collega’s de juiste aanpak. In alle andere gevallen heeft coachen met collega’s de voorkeur.

In ons blog coachen op het werk laten we in een overzichtelijk schema zien waar het ene ophoudt en het andere begint. Dus wil je meer achtergrondinformatie lees dan ook deze bijdrage.

Coachen met collega’s is een ‘ambacht’ gebaseerd op gelijkwaardigheid en groei!

Iemand coachen is niet zomaar een taak. Het is in onze ogen een ambacht dat met zorg en aandacht moet worden uitgevoerd. Een goede coach heeft de vaardigheid om goed te luisteren. Aansluitend daarop kan zij door middel van gerichte vraagstelling op een respectvolle en inspirerende manier de ander inspireren om tot inzichten én handelen te komen. Tevens is zij ook in staat om het coachproces zodanig te begeleiden dat het ook daadwerkelijk wat concreets oplevert.

Coachen met collega’s vereist zowel een combinatie van vaardigheden, empathie en de bereidheid om iemand écht te zien zoals zij of hij is. Het is geen eenrichtingsverkeer; het is een wederzijdse uitwisseling waarin zowel de coach als de coachee leren en groeien. Dit betekent dat de coach en de coachee elkaar respecteren als gelijken, ongeacht functie, hiërarchie of ervaring. Deze gelijkwaardigheid zorgt voor een veilige omgeving waarin de coachee zich open kan stellen en verantwoordelijkheid kan nemen voor zijn of haar eigen ontwikkeling.

Een coachproces is ook niet vrijblijvend – het vraagt inzet, toewijding en een duidelijke structuur. En weet dat als coachen met collega’s niet zorgvuldig gebeurt dat het dan helaas een averechts effect heeft en zorgt voor heel veel irritatie en spanning.

Wil je meer achtergrond over coachen? Kijk dan naar ook eens naar onze training Verdiepend coachen; Op weg naar meesterschap.

De belangrijke randvoorwaarden voor coaching met collega’s.

Voor het succesvol coachen met collega’s zijn de volgende randvoorwaarden noodzakelijk:

1. Goed contact tussen de coachee en de coach. Er moet als het ware een ‘klik’ zijn tussen beide personen. En beiden moeten bereid zijn om met elkaar de ‘verbinding’ aan te gaan in het coachtraject. De coach moet oprecht geïnteresseerd zijn in de persoon achter de coachee. Alleen dan kan een diepgaande en effectieve samenwerking ontstaan.
2. Duidelijke afspraken: Belangrijk is dat de doelen, verwachtingen en duur van het coachtraject helder zijn. Dat geldt ook voor de wederzijdse verwachtingen van het traject. Bij de afspraken is het belangrijk dat het voor de coachee duidelijk is dat zij altijd zelf de regie heeft over zijn/haar eigen coachtraject. Niet de coach maar hij/zij is degene die zélf aan de slag moet. De coach is er alleen ter ondersteuning en zal niet de ‘problemen’ van de coachee oplossen. Dit voorkomt misverstanden en zorgt voor focus.
3. Veilige omgeving: Zowel de inhoud van de gesprekken als de plaats waar de gesprekken worden gevoerd moeten veilig aanvoelen voor de coachee. Wat betreft de inhoud zijn vertrouwelijkheid en respect cruciaal. De coachee moet zich altijd vrij voelen om zich kwetsbaar op te stellen. Voor de plaats waar de gesprekken gevoerd worden, moet gelden dat er zo weinig mogelijk afleiding is en dat ‘anderen’ niet mee kunnen ‘genieten’ van de inhoud van het gesprek.
4. Professionele houding: De coach moet zich bewust zijn van haar rol. Dat betekent een open mind, geen oordelen en geen suggestieve sturende vragen. De coachee is goed zoals die is als persoon.
5. Tijd en ruimte: Zorg dat er voldoende tijd en ruimte is voor coachsessies. Coachen met collega’s is niet iets dat je er even tussendoor doet. Het vergt tijd en aandacht. Er zo naar kijken benadrukt het belang van het traject en heeft een positief effect op het eindresultaat.

Kan je als leidinggevende ook coachen?

Een veelvoorkomende vraag bij het coachen met collega’s is hoe de rol van de coach zich verhoudt tot die van de leidinggevende. Wij komen in de praktijk veel leidinggevende tegen die ook hun medewerkers coachen. Als het alleen maar gaat om instructies geven en taakgericht coachen denken wij dat dit in de meeste gevallen wel kan. Dan spreken we over coachen van collega’s.

Echter wanneer we spreken van procesgerichte begeleiding (coachen met collega’s) is het in onze ogen noodzakelijk dat deze rollen gescheiden blijven. Immers een leidinggevende heeft een sturende en beoordelende rol, terwijl de coach een ondersteunende en begeleidende rol vervult. Deze scheiding voorkomt belangenconflicten en zorgt ervoor dat de coachee zich vrij voelt om open te zijn tegen de coach. En zo zonder bang te hoeven zijn voor eventuele gevolgen kan leren van de eerder gemaakte fouten doordat deze open en eerlijk besproken kunnen worden.

Idealiter werken de coach en de leidinggevende samen om de ontwikkeling van de coachee te ondersteunen. De leidinggevende kan bijvoorbeeld doelen stellen voor de coachee. De coach kan dan op haar beurt de coachee ondersteunen om die doelen vervolgens te vertalen naar concrete acties en gedragsveranderingen.

De succesfactoren voor het coachen met collega’s

Voor een effectief coachtraject is er een aantal cruciale succesfactoren:

1. Relatie tussen coach en coachee: Een sterke, vertrouwensvolle relatie is de basis voor elke succesvolle coachingsinterventie. Zonder vertrouwen is er geen openheid en dus geen groei.
2. Gelijkwaardigheid: Coachen met collega’s werkt alleen als er een gevoel van gelijkwaardigheid is. De coach en de coachee zijn partners in het coachproces.
3. Serieus nemen van de coachee: De coach vertrouwt erop dat de coachee zijn of haar eigen weg kan vinden. De coach begeleidt het proces. Echter de coachee blijft verantwoordelijk voor zijn of haar eigen oplossingen.
4. Vertrouwen uitstralen van de coach: Ga er als coach vanuit dat de coachee het kan of kan leren. Deze houding motiveert en versterkt het zelfvertrouwen van de coachee.
5. Actief en diep luisteren: Luisteren is meer dan horen wat er gezegd wordt. Het gaat ook om het opmerken van wat er niet gezegd wordt en tussen de regels door luisteren naar emoties en intenties.
6. Stel krachtige open vragen: Vragen zoals “Wat heb je nodig om verder te komen?” of “Hoe zie je de ideale oplossing?” helpen de coachee om zelfreflectie te ontwikkelen en antwoorden te vinden.

Conclusie: Coachen met collega’s is een belangrijke sleutel tot professionele groei!

Coachen met collega’s is een krachtig instrument voor persoonlijke en professionele groei. Echter het moet zorgvuldig ingezet worden. Het vraagt om gelijkwaardigheid, plezier, zelfvertrouwen en een diep respect voor de persoon die gecoacht wordt. Het is een ambacht dat zorgvuldigheid en toewijding vereist van de coach en coachee, met duidelijke afspraken en een veilige omgeving als fundament.

De relatie tussen de coach en de coachee is cruciaal, net als de samenwerking tussen de coach en de leidinggevende. Het succes van een coachtraject hangt af van wederzijds vertrouwen, heldere communicatie en een gedeelde inzet. Coachen met collega’s is zeker niet vrijblijvend. Het is een gezamenlijk proces waarin beide partijen zich moeten inzetten om de gestelde doelen te bereiken.

Door de randvoorwaarden te scheppen en de eerdergenoemde succesfactoren in de praktijk te brengen, kun je een coachtraject vormgeven dat niet alleen effectief is, maar ook blijvende impact heeft. Coachen met collega’s is een sleutel tot succes – voor individuen, teams en organisaties.