Wat is überhaupt eigen regie en een zinvolle daginvulling voor een cliënt?

Bij waardigheid en Trots staan o.a. de eigen regie en een zinvolle daginvulling voor de cliënten als belangrijk thema op de agenda. Eigen regie is zélf nog zoveel mogelijk beslissingen nemen en de dingen doen wat je zélf wil. Eigen regie is belangrijk omdat hierdoor aantoonbaar de kwaliteit van leven toeneemt. Daarom moet je als zorgverlener met je cliënten in gesprek gaan en zo proberen te achterhalen wat deze zélf willen. Dus niet invullen maar vragen!

En dat is niet altijd even gemakkelijk. Immers er komen steeds meer cliënten die lijden aan een of andere vorm van dementie waardoor het vaak lastig is om te achterhalen wat ze nu precies willen. Echter als je dat achterhaalt en daar invulling aan kan geven, zal je zien dat het plezier en levensgeluk van de cliënt toeneemt. Een bijkomend voordeel is dat de te verlenen zorg daardoor ook een stuk eenvoudiger wordt.

De centrale vraag is echter hoe achterhaal je dat? Wij mochten bij een zorgorganisatie een bijdrage leveren om te kijken hoe je daar concreet op individueel niveau invulling aan kan geven. Met als doel dat de cliënt zo lang mogelijk de eigen regie houdt en zaken doet waar hij zich goed bij voelt. In deze publicatie vertellen we daar wat meer over en geven tips.

Wat is nu een zinvolle daginvulling?

Waardigheid en Trots omschrijft het zo op haar website:

“Wanneer iemand niet meer de eigen dag kan invullen, dan ondersteunt de zorgaanbieder daarin. Behoud van regie voor de cliënt en aansluiting bij het normale leven is daarbij het uitgangspunt. Om te weten wat voor iemand een zinvolle dag is, verdiepen zorgverleners zich in wat cliënten gewend waren en wat voor hen van waarde is. Ze kunnen het de cliënt zelf vragen of het met hun familie bespreken. De daginvulling kan samengaan met andere doelstellingen zoals ontmoetingen met andere mensen, betrokkenheid van mantelzorgers of meer bewegen.”

Belangrijk in deze definitie is dat een zinvolle dagindeling vooral gekoppeld is aan het individu. Hoewel met zijn allen op vrijdagmiddag André Rieu luisteren leuk kan zijn. Echter het is niet waarschijnlijk dat het voor iedereen op dát moment het allerliefste is dat ze willen. De uitdaging waar zorgverleners voor staan is een evenwicht vinden tussen de wensen van de individuele cliënten en wat praktisch mogelijk is. De start is altijd eerst achterhalen wat belangrijk voor de betreffende cliënt is en vooral niet teveel invullen. Daar gaat zinvolle daginvulling en eigen regie over.

Wie is de cliënt, wat wil hij werkelijk, wat is goed voor hem en wie bepaalt dat?

Het uitgangspunt is steeds de cliënt als persoon en zijn wensen. Dat moet altijd leidend zijn. Het team van zorgverleners volgt hen bij eigen regie daarin zo veel mogelijk. Mocht de cliënt moeite hebben om zelf nog aan te geven wat zijn wensen zijn, dan richten de zorgverleners zich op de familie en kennissen en gaan met hen in gesprek. In deze bijdrage geven we tips en handvatten om op een goede wijze hierover het gesprek aan te gaan.

De rode draad is steeds dat de zorgverleners weten hoe de cliënt in het leven stond en nu staat. Wat voor een persoon is hij nu en is hij geweest? Waar werd en wordt hij vrolijk van etc.? Dat laatste kunnen zowel grote dingen zijn als familie, hobby’s, reizen etc. als “kleinere dingen” zoals lekker naar buiten kijken naar de wolken. Uitgangspunt is dat de zorgprofessionals achterhalen waar de cliënt plezier aan beleeft en dat meenemen bij het op een zinvolle wijze invullen van de dag voor die cliënt.

Voorbeeld uit de praktijk:

Bij de afscheidsdienst van een van hun cliënten kwamen de zorgverleners er achter dat mevrouw in haar leven heel veel gereisd had. “De afscheidsdienst begon met een foto waar de betreffende cliënt trots boven op een olifant zat. Een van de zorgverleners verzuchte: Had ik dat maar eerder geweten dan had ik geweten wat ik tegen haar moest zeggen en had ik mijn reisfoto’s kunnen laten zien.” Nu vond veel van de zorg in stilte plaats omdat ik niet wist wat te zeggen. Een gemiste kans!”

Eigen regie en een zinvolle daginvulling is ook (ver)leiden en “heen laten”.

Wat wil iemand nu echt heel graag? Wat is nu voor hem/haar een zinvolle daginvulling? Let op dat is veel meer dan alleen een passende dagbesteding uitzoeken. Veelal gaat het om “klein kijken” en dat is ook de kleine dingen kunnen zien waar mensen blij van worden en daar gericht op inspelen. Het genieten van het kijken naar de wolken is soms een hele mooie zinvolle daginvulling. Kortom helder krijgen wat iemand nodig heeft om zich goed te voelen? Hierbij gaat het om goed luisteren, mensen serieus nemen maar ook om stimuleren en verleiden om iets te proberen.

Zo gaat een man die zijn hele leven nog nooit gezongen heeft nu met veel plezier met de activiteitenbegeleider mee naar de muziekmiddag om daar te zingen. Zijn vrouw waar hij meer dan 45 jaar mee samen was wist niet eens dat hij kon zingen . Met name dat evenwicht tussen (ver)leiden (gaat u mee naar ….) en mensen in hun waarde laten is een lastige. Het gaat ook om vragen als: Wat kan iemand nog of wat kan iemand nog leren?

Hoe achterhaal je ‘eigen regie’ als cliënt niet meer duidelijk communiceert?

Eigen regie achterhalen wordt lastig als de betreffende persoon moeite heeft om duidelijk aan te geven wat hij wil. Echter met eigen regie van iemand die het zelf niet meer duidelijk aan kan geven, wordt ook bedoeld in de geest van. Dus dan is het aan de zorgverleners om te achterhalen wat de cliënt zou willen om dit vervolgens te koppelen aan een zinvolle daginvulling. Maar hoe doe je dat nu?

Wees creatief en betrek het netwerk van de cliënt er bij!

Gooi de schroom van je af en laat los dat jij als zorgprofessional alles alleen moet doen en dat jij de enige bent die weet wat goed is voor je cliënt. Voordat de cliënten de ondersteuning kregen die ze nu kregen, werden er ook dingen gedaan door anderen. Dus het netwerk weet wat de betreffende cliënt belangrijk vindt. Dus zet de omgeving van de cliënt ook in, om zaken duidelijk en geregeld te krijgen? Ze hebben dat regelen veelal al eerder gedaan en vinden het meestal ook fijn om te doen voor hun naasten. Kijk wat mogelijk is en wees creatief.

Dat betekent dat als een dochter aangeeft dat haar moeder het  nog fijn vindt om te helpen bij de maaltijd dat je dat gebruikt. Dus zeg niet als zorgorganisatie dat dat niet mag van HACCP (waar gebeurt). Maar bedenk een oplossing om haar toch in de gelegenheid te stellen om haar steentje bij te dragen. Voor die cliënt is dat misschien nu net die zinvolle daginvulling waar ze naar op zoek is.

Samenspel tussen alle betrokkenen.

Het is belangrijk dat er tussen de zorgverleners onderling en de cliënt en zijn mantelzorgers een goede afstemming is. Het team van zorgverleners gaat respectvol met de wensen van de cliënt om en geeft daar geen eigen invulling en interpretatie aan. Voor de cliënt mag het in dit geval niet uitmaken welke zorgverlener er komt. Hij moet er vanuit kunnen gaan dat de gemaakte afspraken nagekomen worden. Dat betekent dat de zorgverleners goed met elkaar communiceren. Dat betekent dat ze hun ervaringen bij de cliënt voor zover van belang delen en dat ze elkaar aanspreken. Aangezien in de zorg, zeker als je werkt met kwetsbare mensen, bijna geen dag hetzelfde is, vergt dit proces soms veel creativiteit van de zorgprofessionals.

Afhankelijk van de situatie kunnen bepaalde dingen wél of niet. Wat wij in onze bijeenkomsten met de zorgprofessionals merken is dat het vaak best lastig is om af te stemmen op wat voor de cliënt nu op dat moment het beste is. Bijvoorbeeld als in het zorgplan staat dat de betreffende cliënt iedere ochtend naar de dagbesteding “moet” dan wordt van hen verwacht dat ze dat “voor elkaar krijgen”. Echter als het regelmatig een gevecht is omdat de cliënt zelf liever nog wat langer in bed blijft, is dat een dilemma. Wat dan te doen?

Vaak zien we in de praktijk, als het om mensen gaat die dementie hebben, dat het best lastig is om met de cliënt en met de mantelzorgers te bepalen wat nu hetgeen is dat de cliënt wil. Hierdoor is het voor de medewerkers lastig te bepalen of en voor wie ze het nu “goed doen”. Dat geeft regelmatig verwarring en spanning. Zoals een medewerker tijdens een training zei: “ geef mij maar somatiek dan kan de cliënt zelf tenminste goed aangeven wat hij wil”.

Opereer als één team, informeer elkaar en spreek elkaar aan!

Het kan en mag niet zo zijn dat in een vergelijkbare situatie de ene zorgverlener de situatie geheel anders inschat en daarnaar handelt dan de andere. Dat is verwarrend voor de cliënt. Belangrijk is dat alle teamleden dezelfde visie hebben én elkaar daarop aan spreken. Waar wil het team als het kijkt naar de mogelijkheden van de bewoners en de wensen van de mantelzorgers naar toe? Wat is een zinvolle daginvulling voor ieder van hun cliënten? Hoe ver kun je gaan met eigen regie? Hoe geef je daar gezamenlijk invulling aan? Wat is haalbaar gezien de randvoorwaarden en waar staat het team voor? Kortom er moet duidelijkheid zijn.

Duidelijkheid voorop als het gaat om eigen regie en een zinvolle daginvulling!

Wat kunnen de cliënten en hun mantelzorgers verwachten en wat verwacht het team van hen. Daar moet duidelijkheid over zijn. Als zorgverlener ben je de “spin in het web”. Je organiseert, spreekt mensen aan én vooral verbindt je mensen met elkaar en organiseert de boel zo dat het gewoon vloeiend doorloopt ook als je geen dienst meer hebt. Met je teamleden ben je verantwoordelijk voor het “leefgenot” van de bewoners. Samen met je collega’s probeer je te achterhalen waar de cliënt blij van wordt en dat deel je met elkaar. Naast de verzorging en begeleiding van de bewoners is het zeker ook belangrijk dat je als professional de regie neemt en gemaakte afspraken en wetenswaardigheden doorzet naar je collega’s en voor zover relevant, de mantelzorgers. Belangrijk is dat het voor de bewoners en de familie niet uit mag maken wie er, wanneer dienst heeft.

Reviews

Er zijn nog geen reviews. Laat s.v.p. een review achter.

Laat een review achter

Je mag alleen een sterren-beoordeling achterlaten, maar we vinden het fijn als je jouw beoordeling nader toelicht.